De schilder als gevoelige bruut

In een van de mooiste scènes van Mr. Turner luistert schilder William Turner bij een kennis naar een vrouw die Beethoven speelt. Hij blijft staan luisteren en kijkt gefascineerd naar haar. Wat flirterig beginnen ze een conversatie waarbij hij aangeeft een groot liefhebber te zijn van de Britse componist Purcell, waarna de pianiste het beroemde Dido’s Lament aanheft uit Purcells opera Dido and Aeneas. En dan gebeurt het: aarzelend gaat de zichtbaar ontroerde schilder de aria met de veelbetekenende woorden ‘Remember me’ zingen. Met zijn donker bassende, onvaste stem klinkt hij als een negentiende-eeuwse Tom Waits. Het moment heeft ook een erotische lading maar voordat er iets kan gebeuren, loopt Turner schuchter de ruimte uit.

Die schitterende scène tekent Mike Leighs kijk op de Britse schilder die zijn tijd ver vooruit is: Turner als gevoelige bruut. Hij loopt veelal grommend rond en weet zich vooral bij vrouwen geen raad. De relatie met zijn oude vader is daarentegen zeer warm. Hoewel Turner uit een arbeidersmilieu komt, heeft hij zich duidelijk opgewerkt. Zijn met verwijzingen naar Griekse mythologie doorspekte zinnen spreekt hij uit met een plat accent.

Leigh laat in het merendeel van zijn film Turners huishoudster verliefd naar hem opkijken, een liefde die onbeantwoord blijft.

Al zijn emoties stopt hij in zijn werk. Zijn expressieve landschappen zijn niet alleen observaties van de werkelijkheid, maar komen duidelijk voort uit gesublimeerde gevoelens: Leigh ontkomt niet helemaal aan clichés over het moeizame gevoelsleven van kunstenaars. Maar dit kleine bezwaar valt door de prachtige hoofdrol van Timothy Spall snel weg. Omdat Turner zijn emoties wegstopt, zoeken Spall en Leigh het in kleine gebaren. Het fraai gefotografeerde Mr. Turner zit vol subtiel sprekende momenten. Zo filmt Leigh Spall op zijn rug als Turners voormalige maîtresse verhaal komt halen. Slechts uit de eventjes krachtig samengebalde vuisten blijkt zijn onmachtige woede.