Toezichthouder twijfelt over deal NOS en Fox Sports

Het Commissariaat voor de Media onderzoekt of de NOS commerciële partij Fox niet te vergaand bevoordeelt.

De NOS en het Amerikaanse Fox Sports hebben bij het sluiten van een deal over de uitzendrechten van de Eredivisie afspraken gemaakt over de aanwezigheid van Fox-analisten in uitzendingen van de NOS. In de helft van de uitzendingen van Studio Voetbal treedt een analist van de Nederlandse tak van Fox op. Het Commissariaat voor de Media heeft NOS vragen gesteld over deze vorm van samenwerken omdat dat mogelijk raakt aan de redactionele onafhankelijkheid. Ook zou sprake kunnen zijn van het te veel bevoordelen van een commerciële partij.

De NOS heeft mede naar aanleiding van recente politieke discussie over de uitzendrechten Eredivisie en vragen van deze krant besloten om de afspraken met Fox openbaar te maken. Volgens de omroep gaat het daarbij om het kunnen beschikken over elkaars archief, aandacht voor de Eredivisie op zondagmiddag in Studio Sport en Fox-medewerkers in uitzendingen van Studio Voetbal. De analisten van Fox, onder wie Kees Jansma en Jan Joost van Gangelen, krijgen een „marktconforme vergoeding” en brengen beeldmateriaal van Fox mee.

Over aanvullende afspraken die gemaakt zijn over reclamezendtijd voor Fox, kan NOS niets zeggen. Daarvoor verwijst de omroep naar de STER.

NOS en Fox sloten in maart een overeenkomst over de uitzendrechten van de samenvattingen van de Eredivisie voor drie jaar. Naar nu blijkt, heeft de NOS een optie voor nog eens twee jaar bedongen. Fox had ook de mogelijkheid om de samenvattingen op het eigen open kanaal uit te zenden. Op het laatste moment – midden maart – heeft Fox daarvan afgezien, mede onder druk van het Amerikaanse moederbedrijf, zeggen bronnen. Toen waren er nog twee partijen in de race: NOS en SBS. RTL was, met een te laag bod, al eerder afgevallen en heeft niet meegedaan aan een tweede ronde.

Uit onderzoek van NRC blijkt dat Fox in de biedingsprocedure partijen nadrukkelijk vroeg om, naast een bod in cash, promotionele mogelijkheden voor het betaalkanaal. SBS en RTL dachten zo een grote kans te maken. Als voorwaarde voor het verwerven van de uitzendrechten stelde Fox in een tenderdocument: het maken van promo’s en trailers voor Fox en het beschikbaar stellen van reclamezendtijd voor Fox en partners van de Eredivisie.

SBS zette zich maximaal in voor het verkrijgen van de rechten. Het betrok ook Radio 538 en uitgever Sanoma bij het aanbod. Volgens bronnen verschilde het bod van SBS uiteindelijk nauwelijks van dat van de NOS. Maar de NOS bood een veel hoger bedrag in cash, 22 miljoen euro – inclusief de radio- en internetrechten. Talpa betaalde tien jaar geleden overigens 35 miljoen per seizoen.

De NOS heeft bij het bod „de financiële randen van het mandaat” van de NPO opgezocht, zeggen betrokkenen. De NPO, verantwoordelijk voor het verdelen van de budgetten van de publieke omroep, was niet bij de onderhandelingen betrokken. In het verleden was het gebruikelijk dat er ook iemand namens hen aan de onderhandelingstafel zat. Pas na het sluiten van de overeenkomst is de NPO ingelicht over de deal.

Dat de NOS de uitzendrechten verkreeg, was tegen het zere been van SBS. Dat diende nog voor het wereldkampioenschap voetbal een klacht in bij het Commissariaat voor de Media. Volgens hen heeft de NOS met publiek geld andere partijen uit de markt geconcurreerd. In afwachting van het onderzoek van het Commissariaat hebben NOS en Fox besloten de uitwerking van het contract uit te stellen. Het Commissariaat onderzoekt nog of de afspraken rechtmatig zijn voor een publieke omroep. Daarover zal het naar verwachting over enkele weken een uitspraak doen.

Tweede Kamerlid Ton Elias (VVD), die de discussie over de uitzendrechten in de Kamer aanzwengelde, reageert verbaasd over de afspraken met Fox. Elias: „Er was dus toch iets merkwaardigs aan de hand met die deal.” Hij wil snel meer weten over de afspraken. „Was het inderdaad ruim 70 miljoen euro publiek geld, en lagen daardoor meteen de commerciële concurrenten kansloos in de hoek?”