Samen puzzelen op dat ene filmfeitje

Morgen vindt in Eye de vijfde jaarlijkse filmquiz plaats. Waarom zijn filmquizzen geliefd? „De vrouwen zijn vaak gruwelijk goed.”

De spanning is te snijden tijdens de filmquiz van Plaza Futura in Eindhoven. Foto’s Rien Zilvold

‘Shit! Ik wilde nog opzoeken hoe vaak Sean Bean doodgaat in films.” Het groepje rokers voor de ingang van het Natlab in Eindhoven oogt vrolijk maar nerveus. Hectisch praten ze door elkaar. Over enkele minuten zal hun het vuur aan de schenen worden gelegd tijdens de vierde editie van de Plaza Futura-filmquiz. Spannend natuurlijk, maar de ergernis over niet meer opgezochte filmfeitjes lijkt niet nodig. Wie vanavond wint, heeft dat niet te danken aan een goede voorbereiding, maar aan een ontzagwekkende hoeveelheid parate kennis over acteurs, personages, regisseurs en filmprijzen.

„Wie wil winnen, moet in eerste instantie een filmnerd zijn en heel erg veel films hebben gezien”, zegt Charlotte Bouman (37), fanatiek deelnemer aan filmquizzen. „Ik bekijk ter voorbereiding wel altijd de lijstjes met klassiekers en de recente winnaars van belangrijke filmprijzen. Veel meer kun je niet doen.” Bouman doet morgenavond mee aan de Eye-filmquiz, die voor de vijfde keer plaatsvindt in het Amsterdamse Eye. Daar hoopt ze voor de derde keer de titel ‘Grootste filmkenner van Nederland’ in de wacht te slepen.

Filmkenners moeten in Amsterdam tijdens een programma gepresenteerd door cabaretier en acteur Henry van Loon vragen beantwoorden over filmfragmenten, trivia, quotes en soundbites uit de filmgeschiedenis; dwars door alle genres, van cult tot Hollywoodblockbuster. In de eerste ronde speelt iedereen in de zaal mee, in zelfgekozen teams van maximaal drie personen. De sterkste groepen strijden daarna op het podium.

Een mannending

„Het moet vooral een leuke, vermakelijke avond zijn”, zegt Ronald Simons van Eye, „ook voor wie niet alle antwoorden kent.” Al sinds de eerste editie stelt Simons de quiz samen. In de eerste ronde ligt het niveau niet al te hoog, de tweede ronde is pittiger, zodat het ook voor de harde kern van filmkenners uitdagend blijft. Charlotte Bouman geldt als een van de topfavorieten; twee keer ging ze al als winnaar naar huis. Bouman valt op; niet alleen door haar schijnbaar onuitputtelijke filmkennis, maar omdat ze een vrouw is, een rariteit in de filmquizwereld.

„Het is echt een mannending”, zegt Brendan Vos, mede-organisator van de filmquiz in Eindhoven. „Als filmhuis trekken we een iets ouder publiek, overwegend vrouwen”, zegt Vos, terwijl hij in het Natlab-café een geluidsinstallatie, laptop en een scherm gereedmaakt. „Jammer, want de filmnerds horen hier ook. Daarom hebben we de quiz.”

Mannen tussen de 20 en de 40 jaar zijn inderdaad in de meerderheid onder de deelnemers. Een van de weinige vrouwen is Karlijn de Groot (34) uit het team ‘Raiders of the lost Highway’. De vriendengroep speelt voor de derde keer mee, twee keer hebben ze gewonnen, één keer werden ze tweede. „Op het nippertje”, zegt De Groot en wijst naar een groepje aan een andere tafel. „Zij weten ook heel veel, we hebben iedere keer maar enkele punten verschil.”

De Groot – op haar arm prijkt een indrukwekkende verzameling filmtatoeages – weet veel, heel veel. „In het volgende fragment parodiëren Jennifer Saunders en Dawn French de stijl van een beroemde Italiaanse filmmaker. Welke filmmaker?”, luidt de vraag. De Groot fluistert met haar teamgenoten en knikt al lachend nog voor het filmfragment is begonnen.

Films fascineren haar al van kinds af aan. „Op mijn twaalfde zat ik al op zolder naar horror te kijken, terwijl de rest van de familie in de woonkamer zat.” Toen ze met de kunstacademie begon, nam ze een bijbaantje in een videotheek. Drie films per dag kijken was destijds geen uitzondering. Tegenwoordig zijn het er wat minder, zo’n vijf per week, schat ze. Haar liefde voor quizzen is wél nieuw, nog geen drie maanden geleden deed ze voor het eerst mee. „Het is zó fijn om een keer ergens heel goed in te zijn.” De filmquiz is zo’n beetje het enige moment waarop filmnerds iets kunnen met hun kennis, die in het normale leven volstrekt nutteloos is.

Echte filmnerds

Waar Eye zich richt op een zo breed mogelijk publiek, focust de eveneens Amsterdamse Cineville Filmquiz – ’s lands grootste en naar verluidt pittigste filmquiz – vooral op de monomane filmfanaten. Cineville legt de lat bewust hoog, zegt organisator Jan de Vries. „Er zijn al genoeg gezelligheidsquizzen, wij willen de echte filmnerds tegemoetkomen door iets te maken, wat ook voor hen een uitdaging is.”

Volgens De Vries is het een „heerlijk gevoel” om te worden aangesproken op die kennis. „Dat creëert een samenhorigheidsgevoel. Je zit met 100 man die allemaal zeggen: dit is waar wij goed in zijn, dit is wat wij leuk vinden.” Binnen dat illustere gezelschap laten zien wat je weet, verklaart de aantrekkingskracht, denkt De Vries.

Het samenstellen van de perfecte quiz kost tijd, zegt hij. Ook Ronald Simons van Eye is er ruim een maand mee bezig. Mede door de tijdrovende voorbereidingen en de specifieke doelgroep zal de filmquiz – in tegenstelling tot de alomtegenwoordige pubquiz – nooit een massaal verschijnsel worden. Toch worden ze doorgaans goed bezocht, door een trouw publiek. Vaak – maar niet uitsluitend – mensen die beroepshalve met film te maken hebben; en jawel: vrijwel allemaal mannen. Raar, vindt filmquizfan Charlotte Bouman, want vrouwelijke filmnerds bestaan wel degelijk. „Alleen aan quizzen doen ze meestal niet mee. Maar de vrouwen die wél meedoen, zijn altijd gruwelijk goed.”