‘Export veel belangrijker voor Europese landbouw’

De Ierse eurocommissaris van Landbouw Phil Hogan bezoekt Nederland morgen. „Jullie zijn het ijkpunt voor de EU.”

Voor sombere bespiegelingen over de vogelgriep moet je niet bij Phil Hogan zijn. En van de importverboden die Rusland heeft ingesteld als reactie op EU-sancties ligt de Ier ook niet echt wakker. De nieuwe eurocommissaris voor Landbouw voorspelt juist een gouden toekomst voor Europese boeren. „De wereld moet gevoed worden”, zegt hij tijdens een gesprek in Brussel. „En voor de EU biedt dat volop kansen.”

Morgen brengt Hogan een bezoek aan Nederland. Waarom? „Waarom niet? Zie het als erkenning voor de grote bijdrage die Nederland levert aan de Europese landbouw”, zegt hij. „Jullie zijn de op één na grootste exporteur van agrarische producten in de wereld, na de Verenigde Staten. Jullie zijn het ijkpunt voor de EU.”

Hogan overziet de komende vijf jaar de in 2013 overeengekomen hervorming van het Europese landbouwbeleid. Toen het werd opgezet in 1962 was het vooral bedoeld om schaarste te voorkomen en voedselzekerheid te garanderen. Boeren kregen subsidie en dankzij quota’s werden de prijzen op peil gehouden. In de afgelopen decennia is het beleid al vaak hervormd, omdat het beleid duur was en leidde tot onhoudbare boterbergen en melkplassen. De subsidies werden losgekoppeld van de opbrengst en kregen meer het karakter van inkomenssteun. Maar vanaf volgend jaar moet de Europese boer meer dan ooit op eigen benen gaan staan. Per 1 april worden de melkquota afgeschaft, die voor suikerbieten volgen in 2017.

Voor Hogan is het soort intensieve landbouw en veeteelt dat in Nederland en in zijn eigen Ierland gangbaar is geen probleem, maar een kans. De belangrijke rol die de Ierse, sterk op export gerichte landbouwsector speelt in het economische herstel van Ierland dient wat hem betreft als voorbeeld voor andere EU-landen.

Hogan denkt ook dat het nieuwe Europese landbouwbeleid een rol kan spelen bij het voorkomen van vluchtelingendrama’s op de Middellandse Zee. „Het is belangrijk dat de EU ontwikkelingslanden helpt om voedselzekerheid te bereiken voor hun bevolkingen, bijvoorbeeld door het delen van kennis.”

Staat intensieve landbouw niet op gespannen voet met het klimaat of dierenwelzijn? Hogan: „De vogelgriep is niet uitgebroken door, maar ondanks die intensivering”, zegt hij. „Dat Nederland met zo’n beperkte ruimte voedselzekerheid en ook nog substantiële export weet te bewerkstelligen is een majeure prestatie.” En een blauwdruk dus van hoe het moet.

Hogan wil van de landbouw een bedrijfstak maken zoals elke andere, waarin het draait om concurrentie, innovatie en groeiende werkgelegenheid. Dat kan ook, omdat er in de rest van de wereld groeiende vraag is naar landbouwproducten. Chinezen drinken bijvoorbeeld steeds meer melk, terwijl de melkconsumptie in de EU zelf stabiliseert en zelfs wat afneemt.

De animo om de wereldmarkt op te gaan is groot. Hoewel het melkquotum nog van kracht is en op het overschrijden daarvan boetes staan, zijn Europese boeren dit jaar volgens Hogan al tussen de 5 à 6 procent meer melk gaan produceren. Deels kwam dit door gunstige weersomstandigheden (waardoor voer goedkoper werd) en hoge melkprijzen, maar het lijkt er ook op dat boeren, vooral Nederlandse en Ierse, een voorschot nemen op de situatie na 1 april: de jacht op marktaandeel is geopend.

Recordboete

Lidstaten drongen de afgelopen maanden bij de Europese Commissie aan op het nu al schrappen van boetes, maar Hogan wil daar niets van weten. „Boeren hebben zelf besloten om de productie op te voeren”, zegt hij. „Al in 2008 is afgesproken om de melkquota tot 2015 geleidelijk af te bouwen. Daar gaan we nu niet aan tornen.” Volgens sommige schattingen kan Nederland hierdoor een recordboete van 130 miljoen euro krijgen.

Hogan heeft hoge verwachtingen van TTIP, het vrijhandelsakkoord dat de EU met de Verenigde Staten wil sluiten. Ook dat biedt extra exportmogelijkheden voor Europese boeren.

Maar Hogan ergert zich aan het getreuzel aan Amerikaanse zijde, die met presidentsverkiezingen op komst in 2016 minder enthousiast lijken te zijn geworden. „We ontvangen gemengde signalen en we willen onze tijd niet verdoen.” Deze week was zijn collega Cecilia Malmström (Handel) in de VS om de onderhandelingen vlot te trekken.

De vrees dat Europa overspoeld zal worden met Amerikaanse ‘hormoonvlees’ noemt hij ongegrond. „Ik heb Europese standaarden hoog in het vandaal staan en zal daar nooit mee akkoord gaan.” Hij ziet juist kansen voor Europese en met name Nederlandse vleesproducenten die sinds de gekkekoeienziekte (BSE) nauwelijks meer toegang tot de Amerikaanse markt hebben.