Dit is een belangrijk moment voor MH17

Nabestaanden onthaalden gisteren de wrakstukken van de Boeing 777. Onderzoekers gaan nu reconstrueren hoe het vliegtuig verongelukte.

„We willen weten wat er is gebeurd, dus dit is een belangrijk moment”, zegt voorzitter Piet Ploeg van de Stichting Vliegramp MH17. Samen met zo’n veertig nabestaanden van slachtoffers van de vliegramp met vlucht MH17 is hij naar de vliegbasis Gilze-Rijen gekomen. Daar arriveerden gisteren twee van vier konvooien vrachtwagens met wrakstukken van de neergehaalde Boeing 777. De verpakte wrakstukken, onder meer delen van de cockpit, een deel daarachter en de vleugels, werden een hangar binnengereden, worden gefotografeerd, gescand en ingedeeld, en weer in elkaar gezet. Nabestaanden zijn daarbij nog niet welkom. Later wel.

De gedeeltelijke reconstructie is een van de bronnen waarop de Onderzoeksraad voor Veiligheid, die het internationale onderzoek naar de toedracht leidt, medio volgend jaar zijn conclusies over de oorzaak van de crash hoopt te baseren. Andere bronnen zijn radar, vluchtgegevens uit zwarte dozen, gesprekken met luchtverkeersleiding en satellietbeelden. Sommige landen hebben „enige aarzeling” om satellietbeelden beschikbaar te stellen, zegt voorzitter Tjibbe Joustra van de Onderzoeksraad. Maar: „De contouren van wat zich heeft afgespeeld beginnen zich af te tekenen.”

De Raad had vóór de berging van de wrakstukken een „prioriteitenlijstje” gemaakt. Daar hoorden delen van de cockpit bij en andere delen van het vliegtuig waar sprake kan zijn geweest van inslagen. Joustra: „We hebben meer kunnen meenemen dan we hadden gedacht.” Wel bleken onderdelen zoek. „Stukken elektronica en staalkabels bijvoorbeeld, dat is materiaal dat mensen in de omgeving daar kennelijk goed konden gebruiken. Tja, de maatschappij zit daar iets anders in elkaar dan hier.” Ook ontbreken wrakstukken van het noordelijke deel van de crashsite. „Daar was het onveilig. Zo nodig gaan we daar later terug.”

Joustra heeft de afgelopen maanden de kritiek vernomen op de kwaliteit van het onderzoek. „Voorbarig”, vindt hij. Onlangs nog opperde een advocaat de leiding van het onderzoek over te dragen aan een speciale gezant van de Verenigde Naties, aangezien Rusland de bevindingen toch nooit zal geloven. Joustra: „Wij werken geheel onafhankelijk. Ook onafhankelijk van landen en overheden. Wij werken volgens vaste protocollen die in VN-verband zijn opgesteld. Ook de Russische Federatie heeft zich eerder aan die afspraken verbonden.”

En hoe zit het eigenlijk met een zin uit het tussenrapport van de Onderzoeksraad van drie maanden geleden, die in de eindversie is geschrapt? Een zin die luidde dat een beperking van het luchtruim boven Oekraïne was uitgevaardigd in reactie op het neerschieten van een Antonov-vliegtuig, drie dagen voor het neerhalen van MH17? Joustra: „Die zin is blijven staan in de Nederlandse vertaling van de Engelse tekst. Dat was een fout van ons. Sommige mensen zien nu complotten en beweren dat die zin er op last van een overheid uit is gehaald. Maar we hadden gewoon niet voldoende bewijs om dit te kunnen opschrijven.”

Behalve de Onderzoeksraad werkt ook het Openbaar Ministerie aan een onderzoek. Joustra: „We werken onafhankelijk van elkaar, maar we willen ook efficiënt werken. Dus als wij bewijsmateriaal vinden, bijvoorbeeld vliegtuigvreemd materiaal, dan melden we dat aan het OM.”