Topmannen Gazprom vervolgd voor omkoping

Foto Bloomberg

Twee topmensen van het Russische gasconcern Gazprom staan komend voorjaar in Zwitserland terecht wegens het incasseren van miljoenen dollars smeergeld. Ze zouden het geld gekregen hebben in ruil voor opdrachten rond de aanleg van de gaspijpleiding Jamal-Europe, van Rusland naar Duitsland. Het geld werd witgewassen via een Cypriotische brievenbusfirma en rekeningen in Zwitserland.

Het Zwitserse Openbaar Ministerie (OM) legt de laatste hand aan de dagvaarding. Dat heeft het OM in Bern bevestigd tegenover NRC.

De Jamal-Europe pijplijn loopt door vier landen en is meer dan 2.000 kilometer lang. Beeld: Gazprom

Het is voor het eerst dat in West-Europa strafrechtelijk actie wordt ondernomen tegen corruptie in de top van het door het Kremlin gestuurde gasconcern, het grootste ter wereld.

Gazprom-topmannen Bogdan Boedzoeljak (l) en Aleksandr Sjajchoetdinov (r) worden verdacht van het incasseren van smeergeld. Foto’s: Gazprom

Het gaat om de topmanagers Bogdan Boedzoeljak, tot 2008 lid van de raad van bestuur van Gazprom, en zijn plaatsvanger Aleksandr Sjajchoetdinov. Die laatste is nog steeds verantwoordelijk voor pijpleidingen en ondergrondse gasopslag.

Boedzoeljak kreeg bij zijn terugtreden een onderscheiding van Vladimir Poetin. Hij is nu actief binnen het concern als een van de directeuren van de in Amsterdam gevestigde Gazprom-joint venture Blue Stream Pipeline Company BV. Dat is de exploitant van een andere gasleiding, die van Rusland, via de Zwarte Zee, naar Turkije loopt.

Siemens gaf omkoping toe

De openbaar aanklager in Zwitserland besloot vorig jaar om het bedrijf dat de Russen smeergeld betaalde, het Zweedse Siemens Industrial Turbomachinery AB (SIT), niet te vervolgen. In ruil gaf Siemens de feiten toe en droeg het de verkregen winst van 10,6 miljoen dollar af aan de Zwitserse staat. Ook doneerde Siemens 125.000 Zwitserse frank (104.000 euro) aan het Internationale Rode Kruis.

SIT, een dochterbedrijf van Siemens Industrial Turbomachinery Holding NV in Hengelo, kreeg tussen 2004 en 2006 opdrachten toegespeeld voor de bouw van gasturbines voor vijf compressorstations van de Jamal Europe-leiding. Door deze pijpleiding pompt Gazprom jaarlijks zo’n 32 miljard kuub Russisch gas via Wit-Rusland en Polen naar Duitsland.

Nederland is het minst afhankelijk van Russisch gas:

De omkoperij begon, volgens de Zwitsers, eind jaren negentig toen SIT nog geen onderdeel van Siemens was. SIT behoorde eerst tot het Zwitsers-Zweedse concern ABB en later tot Franse Alstom. Vanaf 2003 maakt SIT deel uit van Siemens.

De eigenaren wisselden maar de corruptie bleef, ontdekten de Zwitsers. De topmensen van Gazprom kregen betaald voor zogenaamde adviezen. De betalingen liepen via een speciaal voor dat doel opgericht bedrijfje in Cyprus, Burlingame Consulting Limited. Het geld - 2 tot 3 procent van de waarde van de leveringscontracten - belandde vervolgens op bankrekeningen in Zwitserland. Alleen al tussen 2004 en 2006 zou het om 3,8 miljoen dollar gaan. In de periode daarvoor om nog meer.

Omdat het omkopen van buitenlandse ambtenaren tot mei 2000 niet strafbaar was in Zwitserland, wordt alleen de periode 2004-2006 vervolgd. De Zwitserse justitie ziet beide Russen als ambtenaren omdat de Russische staat een meerderheidsbelang heeft in het concern.

Justitie legde al in 2010 beslag op de banktegoeden van de Russen. Gisteren werd bekend dat een verzoek van Bogdan Boedzoeljak, om het beslag op 1,3 miljoen dollar op te heffen, door de rechter is afgewezen.

De advocaten van de verdachten zeggen dat hun cliënten wel degelijk adviezen hebben gegeven. Het onderzoek zou „politiek gemotiveerd” zijn. Volgens de advocaat van Boedzoeljak, Philippe Currat, voelt zijn cliënt zich onschuldig. „Het justitiële onderzoek is nu afgesloten en we wachten de inhoud van de dagvaarding af”, aldus Currat.

‘Braafste jongetje’

Siemens gaf eerder toe niet alle vereiste stappen te hebben genomen om de betaling van steekpenningen aan buitenlandse ambtenaren te voorkomen. Het bedrijf erkende ook basale fouten bij het controleren van consultancyafspraken. Een woordvoerder benadrukt dat het concern, na een corruptieschandaal in 2007, schoon schip gemaakt heeft. „Wij zijn nu het braafste jongetje van de klas.”

In 2007 bleek dat het bij Siemens gebruikelijk was voor buitenlandse opdrachten smeergeld te betalen. De Duitse justitie ontdekte dubieuze betalingen van in totaal 1,3 miljard euro.

Gazprom staat al jaren in de kwade geur van corruptie die afgedekt zou worden door het Kremlin. De liquiditeit van Gazprom is slecht, mede veroorzaakt door de slechte leiding van het concern.

Gazprom reageerde afgelopen dagen niet op verzoeken om commentaar. In september meldde Gazprom in een Engelstalige persverklaring veel werk te maken van het bestrijden van corruptie. Een van de maatregelen was het openen van een hotline voor het melden van integriteitsschendingen.