Sluw, corrupt en ze noemden hem de koning van Rome

Romeinse politici en ondernemers lichtten jaren de gemeente op in nauwe samenwerking met een maffiagroep, onder leiding van neo-fascist Massimo Carminati .

Massimo Carminati, een extreemrechtse terrorist, is de spil in het schandaal. Op deze ongedateerde foto staat Carminati (rechts) terecht voor een moord in 1979. Foto AP

„Heb je enig idee hoeveel je kunt verdienen met immigranten? Drugshandel levert minder op.” De beller in het afgeluisterde telefoontje was Salvatore Buzzi, de spil in een lucratief web van coöperaties voor zulke uiteenlopende zaken als afvalverwerking, groenonderhoud, reclassering van gedetineerden en opvang van illegalen in Rome. Buzzi is een centrale figuur in een enorm schandaal. Misdadigers, bestuurders van openbare bedrijven, politie-agenten, extreemrechtse activisten en politici van verschillende signatuur blijken jarenlang onder één hoedje te hebben gespeeld. Met als doel: een graantje meepikken van de openbare uitgaven van Rome.

De Hoofdstadmaffia, zo noemt de justitie het. Vorige week zijn 36 mensen gearresteerd. Oud-burgemeester Gianni Alemanno, van een rechtse partij met neofascistische wortels, behoort tot het honderdtal andere verdachten. Maar ook linkse gemeentebestuurders waren erbij betrokken: premier Renzi heeft de lokale afdeling van zijn Democratische Partij meteen onder curatele gesteld. En de huidige linkse burgemeester van Rome, Ignazio Marino, mag niet meer op de fiets naar het werk. Hij lijkt overal buiten te staan, maar het risico van een aanslag op hem is door wat er allemaal naar buiten is gekomen, vergroot.

In een rapport van meer dan duizend pagina’s beschrijven de openbare aanklagers hoe een groep misdadigers is geïnfiltreerd in de politiek. Vooral op rechts, bij de medestanders van Alemanno, had die veel vrienden. Maar ook linkse bestuurders en politici werkten mee.

Zo zorgde de linkse gemeentebestuurder Luca Odevaine er op het gemeentehuis voor dat de contracten voor de opvang van vluchtelingen en zigeuners bij de juiste mensen terechtkwamen. Voor vijfduizend euro per maand.

Zoals Buzzi met zijn coöperaties had ontdekt: daar was goed geld mee te verdienen. In 2011 en 2012, toen de Arabische lente tot een enorme stroom vluchtelingen leidde, betaalde de overheid per volwassen vluchteling zestig euro per dag voor opvang – twee keer zo veel als nu.

Buzzi is een voormalige extreemlinkse activist die in de jaren zeventig vastzat voor aanslagen en moord. Maar het geld won het van de ideologie, want Buzzi ging samenwerken met de beruchte extreemrechtse terrorist Massimo Carminati. Het tiental coöperaties dat Buzzi leidt, had vorig jaar een omzet van zestig miljoen euro.

De koning van Rome

Carminati is de sleutelfiguur in dit schandaal. Hij was een leider van de neofascistische terreurgroep NAR. Zwijgzaam, meedogenloos, verdacht van tientallen overvallen en moorden. En voor vriend en vijand onmiddellijk herkenbaar omdat hij een oog had verloren toen in 1981 een pistool van een carabiniere vlak bij zijn hoofd werd afgevuurd.

De koning van Rome, zo noemde Carminati zichzelf. Wij leven, zei hij in afgeluisterde telefoontjes, in de ‘tussenwereld’ waar we de bovenwereld van politici, bestuurders en ondernemers in contact brengen met de onderwereld van drugshandelaren, geldwoekeraars en afpersers, in een samenwerking tot wederzijds voordeel. Het gaat allereerst om geld, maar ook om gunsten: bij de baas van het gemeentelijke afvalbedrijf werd gratis het gras gemaaid.

Het was geen Zuid-Italiaanse maffia, maar een onafhankelijke Romeinse maffia, zegt justitie. Het corrupte netwerk van Carminati heeft zijn wortels in de beruchte ‘Bende van de Magliana’, waarin misdadigers samenwerkten met extreem-rechts. Die bende was in de jaren zeventig in Rome actief en vormde de inspiratie voor de befaamde boeken, film en serie ‘Romanzo Criminale’. Carminati stond in dat fictieve misdaadverhaal model voor de figuur ‘Nero’.

Burgemeester-chirurg

De zittende burgemeester Marino heeft van begin af aan afstand genomen van zijn voorganger Alemanno, burgemeester van 2006-2011. Ook zijn partij wordt nu verdacht, maar Marino, een arts die de politiek in is gegaan, neemt afstand van de rotte plekken. „Ik ben een chirurg die heeft geleerd zijn zenuwen onder controle te houden als een patiënt een halve liter bloed per minuut verliest.” Marino laat nu alle contracten doorlichten.

Marino raakt een wethouder kwijt. De meeste politieke schade is op rechts, maar de Democratische Partij, altijd een vocaal strijder tegen corruptie, lijdt gevoelig gezichtsverlies. Premier Renzi heeft meteen partijvoorzitter Matteo Orfini aangesteld om schoon schip te maken in de afdeling Rome. Die eist dat iedereen die wordt verdacht, per direct zijn functie neerlegt. De partij-afdeling moet van de grond af opnieuw worden opgebouwd, zei Orfini, want zij „is gegijzeld door stromingen en machtsgroepen en is zo kwetsbaar gebleken voor infiltratie door de misdaad.”

Het schandaal in Rome komt na eerdere miljoenenschandalen rondom de expo in Milaan en de beweegbare waterkering in Venetië. Het lokale bestuur is een belangrijk doelwit geworden van de georganiseerde misdaad, schreef de Corriere della Sera zondag in een gealarmeerd commentaar. „Er bestaat een steeds organischer verwevenheid van politiek, bestuur en misdaad.”