Gemeenten ver achter met huizen asielzoekers

Ruim driekwart van de Nederlandse gemeenten heeft een achterstand in het aantal vluchtelingen dat zij moeten huisvesten. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).

Volgens een inventarisatie van het COA op 1 december moesten 319 gemeenten gezamenlijk nog 5.128 mensen met een asielstatus huisvesten om aan hun taakstelling voor dit jaar te voldoen. Een veel kleiner aantal gemeenten liep juist voor op hun taakstelling: 84 gemeenten boden samen aan 761 asielzoekers méér huisvesting dan het aantal dat zij hadden opgelegd kregen van het Rijk.

Asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen, mogen doorstromen uit de opvangcentra van het COA naar
de gemeente waar zij een huis krijgen toegewezen. Alleen die doorstroom stokt: in de asielzoekerscentra van het COA zitten nu bijna 10.000 mensen met een status te wachten tot ze terecht kunnen in een gemeente. In totaal heeft het COA bijna 25.000 mensen in de opvang. Daarvan komen ongeveer 10.000 uit Syrië.

Vluchtelingen met vergunning moeten huisvesting krijgen

Gemeenten zijn wettelijk verplicht om vluchtelingen met een verblijfsvergunning onderdak te bieden. Het ministerie van Binnenlandse Zaken stelt elk half jaar die aantallen vast, aan de hand van de grootte van de gemeente. De meeste gemeenten moeten hun achterstanden van 2014 dus wegwerken en krijgen daarbovenop nog de hogere taakstellingen van volgend jaar. In de eerste helft van 2015 moeten gemeenten 14.000 ‘statushouders’ van een woning voorzien.

Om gemeenten te helpen bij een snellere huisvesting heeft het kabinet al een platform in het leven geroepen waarin bestuurders dilemma’s met elkaar kunnen bespreken en kunnen wegruimen. Maar, schrijft het ministerie van Binnenlandse Zaken: gemeenten blijven verantwoordelijk.

“De toewijzingsystematiek staat niet ter discussie.”

Gemeenten krijgen de helft minder per vluchteling

Volgens de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) zou de huisvesting sneller verlopen als gemeenten meer geld krijgen voor de maatschappelijke begeleiding van vluchtelingen. Uit onderzoek van de VNG blijkt dat 80 procent van de gemeenten geld bijpast in de kosten van maatschappelijke begeleiding.

Onder zulke begeleiding valt bijvoorbeeld hulp met de verhuizing en het lezen van huurcontracten, maar ook het aanmelden voor onderwijs, bijstand en (zorg)verzekeringen. Vorig jaar kregen de gemeenten nog 2.000 euro per vluchteling, dat is in 2014 naar 1.000 euro bijgesteld.

Overleg VNG en Teeven

Morgen overlegt de VNG over de huisvestingproblemen met onder anderen staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD). Die zegt in een reactie op het onderzoek het budget voor maatschappelijke begeleiding te bespreken met minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken). Dat ministerie betaalt de gemeenten voor de maatschappelijke begeleiding.

Lees meer in NRC Handelsblad van vandaag.