VS blunderen bij bevrijdingsactie

De VS poogden een gijzelaar te bevrijden in Jemen. Dat ging mis én de vrijlating van een andere man werd doorkruist.

Bewoners van het Jemenitische stadje Senna op een foto van Luke Somers, uit 2011 voor The New York Times. De in Jemen gekidnapte Amerikaanse fotograaf kwam vrijdag om bij een militaire bevrijdingsactie. Foto Luke Somers/The new York Times

De Amerikaanse regering is in ernstige verlegenheid gebracht door een mislukte poging om de Amerikaanse journalist Luke Somers te bevrijden uit handen van Al-Qaeda in Jemen. Tijdens de reddingsoperatie zaterdag door Amerikaanse commando’s werden Somers en een andere buitenlandse gijzelaar vermoord door de extremisten.

De Amerikanen wisten niet dat de Zuid-Afrikaanse leraar Pierre Korkie op dezelfde plek als Somers werd vastgehouden. Extra pijnlijk is dat hij een dag later zou vrijkomen na betaling van losgeld. De directeur van de hulporganisatie waarvoor Korkie werkte, Gift of the Givers, zei dat „alles in gereedheid was gebracht”, maar dat de operatie „alles heeft kapotgemaakt”.

Het was de tweede poging in twee weken om Somers vrij te krijgen. De 33-jarige freelance fotograaf werd ruim een jaar geleden ontvoerd in de Jemenitische hoofdstad Sana’a. Op 25 november voerden commando’s ook al een operatie uit in de buurt van de grens met Saoedi-Arabië. Acht gijzelaars, onder wie enkele Jemenieten, een Saoediër en een Ethiopiër, werden bevrijd. Maar Somers en vijf andere gijzelaars waren een dag eerder naar een veilige locatie gebracht.

Na die mislukte actie bracht de lokale tak van Al-Qaeda een video naar buiten waarin de Amerikaanse president Obama werd gewaarschuwd voor „de consequenties van het uitvoeren van een andere dwaze actie”. Maar toen de Amerikanen informatie kregen dat de extremisten Somers zaterdag zouden ombrengen, besloten ze toch een nieuwe poging te wagen.

Uit een reconstructie van The Wall Street Journal blijkt dat Amerikaanse inlichtingendiensten de locatie in het zuiden van Jemen al dagen nauwlettend in de gaten hielden. Vrijdagnacht om een uur of vijf werd een team van veertig commando’s gedropt op acht kilometer van de plek waar de gijzelaars werden vastgehouden. In de duisternis, met alleen het flauwe schijnsel van de maan om het ruige berggebied te verlichten, gingen ze op pad. Toen ze de compound op honderd meter waren genaderd, openden de extremisten ineens het vuur.

Het lijkt erop dat de gijzelnemers op de actie hadden gerekend. Een van de hen rende onmiddellijk naar het gebouw waar de Somers en Korkie werden vastgehouden. Niet veel later kwam hij weer naar buiten. De commando’s konden niet zien wat hij daar deed, maar ze vermoeden dat hij de gijzelaars heeft neergeschoten. Toen ze het gebouw bereikten, troffen ze de gijzelaars zwaargewond aan. De commando’s brachten Somers en Korkie naar een nabijgelegen vliegtuig met een medisch team aan boord. Maar hun levens waren niet meer te redden.

De mislukte actie laat zien hoe riskant het is om commando’s in te zetten voor de bevrijding van gijzelaars. Soms zijn bevrijdingsacties succesvol, zoals in 2012 toen NAVY Seals in Somalië een Amerikaanse en een Deense hulpwerker bevrijdden.

Maar afgelopen zomer mislukte een operatie om Amerikaanse gijzelaars te bevrijden uit handen van de Islamitische Staat in Syrië. Een van hen was de journalist James Foley, die later werd onthoofd. De video van zijn onthoofding leidde tot een grote woede, waardoor de regering-Obama zich gedwongen voelde in actie te komen tegen IS.

De Amerikaanse minister van Defensie Chuck Hagel verdedigde de operatie Jemen gisteren en suggereerde dat de VS dit soort operaties zullen blijven uitvoeren. „Ik denk niet dat we het proces moeten evalueren. Dat is zo grondig als maar zijn kan. Is het imperfect? Ja. Is er een risico? Ja.”

Risico of niet, president Obama heeft niet veel keus aangezien hij weigert losgeld te betalen, in tegenstelling tot andere westerse landen. Obama heeft in de zomer gevraagd om het beleid ten opzichte van gijzelaars tegen het licht te houden aangezien het aantal ontvoeringen van Amerikanen toeneemt. Vooral journalisten en medewerkers van hulporganisaties zijn doelwit. Maar het betalen van losgeld is voor Obama onbespreekbaar.