Pijnlijke spagaat tussen armoede bestrijden en milieu verbeteren

Premier Modi zet vol in op economische groei. In tegenstelling tot in China lijkt vervuiling Indiërs nauwelijks te deren. „India’s noodzakelijke ontwikkeling kan niet worden geofferd op het altaar van mogelijke klimaatveranderingen.”

Smog hangt boven de Indiase hoofdstad New Delhi. Een WHO-studie naar 1.600 steden in 91 landen toonde aan dat Delhi het hoogste gemiddelde had van fijnstof in de lucht. Foto AFP

India Gate, de triomfboog gemodelleerd naar het beroemde exemplaar in Parijs, is bij Indiërs vooral bekend als monument ter ere van de Indiase militairen die sneuvelden in de Eerste Wereldoorlog. Tegenwoordig is hij ook om een andere reden bekend. Op winterdagen met veel verkeer heeft het 42 meter hoge gevaarte namelijk de neiging te verdwijnen.

Afgelopen week, om 11 uur ’s ochtends gebeurde het weer. Wie de triomfboog vanaf 400 meter afstand bekeek, zag nog slechts vaag de contouren. Het was, zoals gebruikelijk in Delhi, een onbewolkte, zonnige dag. Maar de stad van bijna 17 miljoen inwoners werd omfloerst door een grijzige nevel van luchtvervuiling.

De Indiase hoofdstad is sinds dit jaar volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de meest vervuilde stad ter wereld. Daarmee is New Delhi de Chinese hoofdstad Beijing gepasseerd. Een WHO-studie naar 1.600 steden in 91 landen toonde aan dat Delhi het hoogste gemiddelde had van fijnstof in de lucht. Fijnstofdeelsjes zijn zo klein dat ze grote schade kunnen aanrichten. Ze veroorzaken onder meer chronische bronchitis, longkanker en hartkwalen.

Niet ver van Delhi’s vervagende triomfboog zetelt de Delhi Pollution Control Committee (DPCC). Vanaf een van de bovenste verdiepingen van een naargeestig gebouw met vuile gangen houdt deze overheidsinstelling onder meer de luchtvervuiling in de hoofdstad in de gaten. Volgens de secretaris van het comité, Sandeep Mishra, is de vervuiling van Delhi en vrijwel alle andere grote steden in India een gevoelig onderwerp. Je kunt Beijing en Delhi niet zomaar op één lijn plaatsen, meent hij. „De fijnstofdeeltjes in Beijing zijn misschien veel giftiger dan die bij ons. Het onderzoek van de WHO zegt hem daarom niet veel. „Het is hier ook veel groener dan in Beijing. Wij hebben meer parken. Bomen en planten zuiveren de lucht. Dat is aangetoond.”

Deze bagatelliserende houding is volgens een groeiende koor aan critici in binnen- en buitenland kenmerkend voor lagere Indiase overheden die zich bezighouden met het milieu. Het is de vraag hoe de hogere, nationale overheden zich gaan opstellen op de internationale klimaatconferentie in Lima.

India is inmiddels de derde vervuiler ter wereld wat betreft de uitstoot van broeikasgassen. De Verenigde Staten en China, de twee grootste vervuilers, die lang dwars lagen bij het sluiten van klimaatakkoorden, kwamen vorige maand overeen hun uitstoot te verminderen. Maar India lijkt niet geneigd hun pad te volgen. De nieuwe premier Narendra Modi zet vol in op economische groei ter bestrijding van de armoede.

De Indiase houding in het internationale klimaatdebat werd onlangs opgesomd door Piyush Goyal, de Indiase minister voor Stroom, Kolen en Duurzame Energie. „India’s noodzakelijke ontwikkeling kan niet worden geofferd op het altaar van mogelijke klimaatveranderingen over vele jaren in de toekomst. Het Westen zal moeten erkennen dat wij verantwoordelijk zijn voor de behoeften van onze armen.”

Volgens cijfers van de Indiase overheid leeft ruim een kwart van de bevolking van 1,24 miljard mensen onder de armoedegrens. Om hun levensstandaard te verhogen wil India de economische groei aanzwengelen. Een van de essentiële voorwaarden daartoe is een verbetering van de energievoorziening. Ruim 300 miljoen Indiërs hebben geen toegang tot het elektriciteitsnet. Wie dat wel heeft, kampt vooral in de zomer met lange stroomstoringen.

Kolenverslaving

India heeft ambitieuze plannen om de stroomvoorziening in 2019 op peil te hebben. Het zet vooral in op de bouw van kolencentrales: de afgelopen vijf jaar nam de stroom uit kolencentrales met 73 procent toe. In 2019 wil het land de kolendelving in de oostelijke deelstaten hebben verdubbeld tot een miljard ton per jaar. Dit is desastreus voor het milieu, zeggen experts. Kolen – en zeker de kolen van slechte kwaliteit uit India – zijn extreem vervuilend.

„Als India zich dieper en dieper in de kolen begeeft, zijn we allemaal verdoemd”, zei Veerabhadran Ramanathan, een van ’s werelds leidende klimaatwetenschappers en Indiër van origine, onlangs in de New York Times. „En er is geen land dat meer zal lijden dan India.”

De vervuiling in Indiase steden toont dat de groeiende welvaart levensgevaarlijk kan zijn. Maandelijks komen in de hoofdstad gemiddeld duizend nieuwe, vervuilende auto’s op de weg. Volgens de WHO heeft India het hoogste aandeel doden door chronische aandoeningen van de luchtwegen. Opvallend is echter dat Indiërs zich nauwelijks wapenen tegen de vervuiling. In tegenstelling tot in Beijing worden in New Delhi nauwelijks mondkapjes gedragen. En de smog weerhoudt weinigen ervan de straat op te gaan.

De recente omslag in China is volgens waarnemers te danken aan het verzet van de bevolking tegen de vervuiling, vooral door kolencentrales. In India beseft vrijwel niemand hoe schadelijk ze zijn. Volgens Greenpeace veroorzaken ze in India tot 115 duizend doden per jaar. Die cijfers hebben niet tot opschudding geleid.

Groen tribunaal

Maar er lijkt iets te veranderen. Lagere overheden mogen dan nog inzetten op economische groei, op hoger niveau begint men te beseffen dat juist India hard geraakt wordt door klimaatverandering: overstromingen vanuit de Himalaya, toenemende droogtes in Centraal-India, en een stijging van de zeespiegel die in 2050 kan leiden tot de verdrijving van 37 miljoen Indiërs.

Vorige week trapte een hogere overheidsinstantie aan de rem. Een ‘nationaal groen tribunaal’ bepaalde dat de overheid vergaande maatregelen moet nemen om de vervuiling van de hoofdstad te stoppen. Onder meer het van de weg halen van alle voertuigen ouder dan 15 jaar. De uitspraak van het tribunaal is bindend.

Tegelijkertijd echter adviseerde een ambtelijke commissie om de door industriëlen gehate ‘vervuilingsindex’ van het milieuministerie te versoepelen. Premier Modi heeft zich daar nog niet over uitgelaten. Sinds zijn aantreden in mei hamert hij op het slechten van bureaucratische barrières voor economische groei. Maar hij staat ook bekend om zijn zorgen over het milieu.

In het openbaar laat Modi zich liever in met duurzame energieprojecten dan met kolencentrales. In februari opende hij de grootse zonne-energiecentrale ter wereld. Gisteren bleek dat door het opheffen van bureaucratische hordes een waterkrachtcentrale van 1.200 megawatt in de deelstaat Sikkim kan worden voltooid.

Naar verwachting zal India de pijnlijke spagaat van armoedebestrijding door economische groei en het onder ogen zien van de enorme gevolgen van klimaatverandering nog proberen vol te houden. In Lima worden dan ook geen vergaande toezeggingen uit New Delhi verwacht.