‘Laat de VN onderzoek naar MH17 maar doen’

Voormalig advocaat klaagt in brief aan premier Rutte over ‘fouten’ Nederland bij studie naar oorzaak neerstorten toestel Malaysia Airlines

Nederland moet bij de Verenigde Naties vragen of een speciale VN-gezant de leiding op zich wil nemen van het feitenonderzoek en het strafrechtelijk onderzoek naar de toedracht van de MH17-vliegramp. Dat vindt voormalig advocaat Bob van der Goen die daarover een brief heeft gestuurd aan premier Rutte. „De vraagt rijst of Nederland aan zijn verplichtingen [-] voldoet”, schrijft hij in de brief. Nu verricht de Onderzoeksraad voor Veiligheid onderzoek naar de toedracht en coördineert het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek. Van der Goen, woordvoerder van het gelijknamige advocatenkantoor, spreekt naar eigen zeggen namens twintig nabestaanden uit Nederland, België, Duitsland en de Verenigde Staten.

De opvattingen over wat er met vlucht MH-17 op 17 juli is gebeurd, verschillen in het Westen en in Rusland zo zeer dat alleen onderzoek onder de onafhankelijke leiding van de VN effect heeft. Van der Goen: „Wat wij in het Westen in ons onderzoek straks ook zeggen, de Russen hebben daar andere theorieën over. En het droefgeestige is dat Nederland bij het onderzoek al zo veel fouten heeft gemaakt, dat Rusland ook een poot heeft om op te staan.” Nederland kan bovendien niet onafhankelijk onderzoeken, vindt Van der Goen, omdat Nederland „potentieel aansprakelijk” kan worden gesteld voor de crash. „Nederland had misschien moeten waarschuwen voor de riskante situatie in Oekraïne.”

De Stichting Vliegramp MH17, bijna een maand geleden opgericht om nabestaanden bij te staan, vindt het „veel te vroeg” om brieven te sturen. Voorzitter Piet Ploeg: „Het onderzoek is vijf maanden bezig. Dat is geen vijf jaar. Laten we niet oordelen voordat de feiten bekend zijn.” Andere nabestaanden noemen Van der Goens poging de VN te betrekken kansloos.

Volgens Van der Goen heeft Nederland de afgelopen maanden bewezen niet in staat te zijn zo’n groot onderzoek te leiden. „Nederland heeft er een puinhoop van gemaakt”, zegt hij. „Ik heb mensen uit Donetsk gesproken die zeggen dat ze duizend items uit het vliegtuig hebben liggen. Die willen ze voorlopig niet overdragen omdat Nederland amateuristisch gehandeld heeft, vinden ze.” Van der Goen vindt ook dat de onderzoekers de plaats van de crash vaker hadden kunnen betreden. „Nederland zegt dat dit niet kon vanwege de onveiligheid. Maar andere mensen zijn er wél geweest. Zelfs de Oekraïners.”

Dat de zoektocht naar menselijke resten en persoonlijke bezittingen lang heeft geduurd en voortdurend werd onderbroken vanwege de volgens Nederland onveilige situatie, is ook de Stichting Vliegramp MH17 niet ontgaan. „Natuurlijk willen wij dat alle stoffelijke resten en bezittingen snel naar Nederland komen, want de nabestaanden hebben het al moeilijk genoeg”, zegt voorzitter Ploeg, die „een substantieel deel van de slachtoffers” zegt te vertegenwoordigen. „Maar de bergingswerkers moeten hun werk wel veilig kunnen doen.”

Van der Goen stelt dat, door de publiciteit, zijn voorstel om de VN in te schakelen wel degelijk kansrijk is. Van der Goen: „Ik heb ook opgetreden voor nabestaanden van de Bijlmerramp. Ik heb spijt dat ik destijds niet nog harder op de trom heb geslagen dan ik al deed, want pas veel later besloot het kabinet dat er toch een gezondheidsonderzoek moest komen.”