Hollande bezoekt Poetin: ‘dialoog gaande houden’

Als eerste westerse leider sinds de Krim-annexatie ging de Franse president zaterdag op bezoek in Moskou.

Met een onverwacht bezoek van president François Hollande aan Moskou, heeft Frankrijk zaterdag gepoogd de geïsoleerde Russische president Poetin de hand te reiken. „Poetin zoekt een compromis” over Oekraïne, zei Hollande tegen Franse journalisten die in zijn gevolg meereisden. „Daar moeten we van profiteren.”

Hij was toevallig toch in de buurt: na een vooral economisch staatsbezoek aan Kazachstan vloog Hollande via Rusland terug naar Parijs. Maar anders dan het Kremlin het in een verklaring deed voorkomen, was het eerste bezoek aan Moskou van een westerse leider sinds de annexatie van de Krim al tijdens de G20 top in Australië in november voor het eerst opgekomen.

Het was in de marge van die top dat de tot nu belangrijkste westerse gesprekspartner van Poetin, de Duitse bondskanselier Angela Merkel, haar geduld met Poetin leek te hebben verloren. Gisteren bevestigde zij haar hardere opstelling in een gesprek met Die Welt. Ze beschuldigde Rusland ervan zich te mengen in binnenlandse aangelegenheden van landen die toenadering zoeken tot de EU en noemde niet alleen Oekraïne, maar ook Moldavië en Georgië als landen waar Poetin „problemen veroorzaakt”.

Net als in juni, toen Hollande Poetin tijdens de D-Day-herdenking met de juist verkozen Oekraïense president Porosjenko in gesprek kreeg, probeert de Franse president nu „de dialoog” gaande te houden. Hij zei zaterdag, net voordat een nieuwe wapenstilstand in Oost-Oekraïne zou ingaan, „met president Poetin een boodschap van deëscalatie” te willen uitstralen.

„Ik heb uw toespraak aangehoord”, zei hij over een anti-westerse rede voor het Russische parlement waarin Poetin vorige week „sommige landen” ervan betichtte een nieuw „ijzeren gordijn” op te trekken. „We moeten voorkomen dat er andere muren komen die ons scheiden”, zei Hollande.

Poetin leek de diplomatieke toenadering te waarderen en begeleidde Hollande na het gesprek van twee uur tot aan de vliegtuigtrap. „Ik weet zeker dat uw bezoek vandaag, zelfs al was het kort, een echt werkbezoek is dat tot voortgang zal leiden”, zei hij.

Dat is niet alleen in het Russische belang, maar ook in dat van Frankrijk. Grote bedrijven als Total, L’Oréal en autobouwer Renault (die als mede-eigenaar van Lada nergens zoveel auto’s verkoopt als in Rusland) deden de laatste jaren miljardeninvesteringen in Rusland. Zij beginnen de gevolgen van de sancties en de crisis te voelen.

Terwijl Hollande op binnenlands politiek gebied halverwege zijn presidentschap verzwakt is, blijft de steun voor zijn buitenlandbeleid groot. Met troepen in de Sahel en Centraal Afrika en een voorhoederol bij de aanvallen tegen IS in Irak, heeft de socialistische president de traditioneel actieve internationale rol van zijn land voortgezet.

Uit de historisch goede banden met Rusland is onder Hollandes voorganger Sarkozy ook de nu gevoelige bestelling van twee helikoptervliegdekschepen van het type Mistral voortgekomen. Het eerste daarvan had vorige maand opgeleverd moeten worden, maar onder druk van vooral de VS en EU-partners als Polen heeft het Elysée dit „tot nader order” uitgesteld.

Hollandes inspanningen om een „oplossing” te vinden voor het conflict in Oekraïne, zijn daarmee tegelijk een poging deze voor de Franse reputatie steeds hachelijker kwestie op te lossen. Frankrijk steunt de EU-sancties, maar wil toekomstige wapenleveranties niet in gevaar brengen. Onderhandelingen met India – met Rusland (en China en Brazilië) een van de vier BRIC-partners – over de verkoop van 126 Rafale-gevechtsvliegtuigen verkeren volgens Franse bronnen in een cruciale fase.

Maar Hollande en Poetin zeiden zaterdag na hun gesprek dat de Mistrals niet expliciet ter sprake zijn gekomen. Om de schepen te kunnen leveren, zei Hollande tegen Le Figaro, is uitvoering van het akkoord dat Rusland, Oekraïne en de OVSE in september in Minsk sloten essentieel. Mocht het contract door Frankrijk toch worden verbroken, dan zal dat de relaties met Rusland niet schaden, suste Poetin. Wel wil hij dan zijn geld terug.