Griekenland komt niet zomaar los van het Europese financieel infuus

Griekenland heeft volgens de eurolanden de boel nog steeds niet op orde.

Kraakpand in Athene. Veel Grieken wonen sinds de crisis in kraakwoningen. Foto AFP

Griekenland had op de vergadering van de Eurogroep vandaag een hamerstuk moeten zijn. Reden zelfs voor een toost na afloop. De ministers van Financiën van de eurolanden hadden moeten besluiten over wat hopelijk de allerlaatste uitkering is uit het pakket noodleningen. Het gaat om 1,8 miljard euro. Een mijlpaal na vier jaar crisis waarin dan 240 miljard euro aan leningen is overgemaakt.

Premier Antonis Samaras verheugde zich er in september al op. Na een ontmoeting met de Duitse bondskanselier Angela Merkel kondigde hij aan dat Griekenland afziet van de resterende 12 miljard euro van het IMF, na beëindiging van het EU-krediet in december 2014. Het IMF-geld was nog wel voor 2015 gereserveerd.

Net als eerder Portugal en Ierland zou Griekenland zo op de valreep ook nog kiezen voor vervroegde beëindiging van het steunprogramma en een afscheid met opgeheven hoofd. De premier zou kunnen verkondigen dat hij de kritische crediteuren had uitgezwaaid. En dat net nu de Griekse economie weer een beetje aan het groeien is. Ten opzichte van 2013 groeit de economie dit jaar 1,9 procent.

Al snel na Samaras’ aankondiging bleek dat 8 december geen feestdag zou worden. Eerst reageerden financiële markten negatief op het vooruitzicht van een Griekse regering zonder dwangbuis van IMF of EU.

Hervormingen

Vervolgens werd vastgesteld dat de opgelegde hervormingen niet zijn afgerond, waaronder die in het pensioenstelsel. De ‘trojka’ van IMF, de Europese Centrale Bank en Europese Commissie vindt bovendien de vannacht door het Griekse parlement vastgestelde begroting voor 2015 te optimistisch. Pas als Athene 2,5 miljard euro aan extra bezuinigingen vindt, verlenen zij daar hun goedkeuring aan. Daarzonder wordt de laatste 1,8 miljard niet overgemaakt.

In plaats van opluchting aan het einde van het jaar, zijn er spanningen. Er wordt door de euroministers zelfs gedacht over verlenging van het programma met een half jaar, bleek afgelopen week uit een document in handen van persbureau Reuters. En dat is een groot politiek probleem voor Samaras. Bezuinigingen komen nooit gelegen, maar nu gooien ze ook zijn hele strategie in de war.

De kans is aanzienlijk dat er begin 2015 vervroegde parlementsverkiezingen nodig zijn. Dat komt doordat de coalitiepartijen niet de benodigde stemmen in het parlement hebben om een nieuwe president te kiezen. De termijn van de huidige, Karolos Papoulias, loopt 12 maart af. Verlengen mag niet meer. Daarom zou uiterlijk in februari over zijn opvolging moeten worden besloten.

Schuld kwijtschelden

De linkse oppositiepartij Syriza wil graag nieuwe verkiezingen afdwingen. De partij van Alexis Tsipras is in peilingen al geruime tijd de grootste. Hij dreigde in 2012 nog uit de eurozone te stappen.

Maar Tsipras heeft zijn toon gematigd en wil nu, na een bezoek aan ECB-president Mario Draghi, dat Griekenland in de euro blijft. Hij eist wel dat de eurolanden Griekenland geld kwijtschelden. Dat is volgens hem de enige duurzame uitweg uit de schuldencrisis, want ondanks alle bezuinigingen en hervormingen is de staatsschuld 175 procent van het bbp.

Met vermoedelijk verkiezingen op komst staat Samaras al 2-0 achter. De eerste bittere pil was dat een deel van de eurozone, waaronder Nederland, erop staat dat Griekenland 10 miljard euro krediet van het IMF krijgt, in ruil waarvoor nieuw toezicht komt.

Samaras heeft weinig andere keus dan gehoorzamen. Zijn kabinet heeft inmiddels voorstellen gedaan, waaronder het verhogen van de btw in de hotelsector en het schrappen van belastingvoordelen voor de eilanden. De onderhandelingen verlopen al weken stroef. Want op de valreep weer de hand ophouden bij de trojka, is volgens hem hetzelfde als de oppositie de overwinning op een presenteerblad aanreiken.