Thrillseekers lopen meeste risico

Amsterdam zet alles op alles om toeristen te waarschuwen tegen de heroïne die als cocaïne wordt verkocht.

Foto Bram Budel

Het lijkt bijna deel van de kerstversiering: elektronische borden die toeristen waarschuwen voor een dealer die witte heroïne verkoopt als cocaïne. Hij heeft de drugs sinds eind oktober aan minimaal zeventien toeristen in Amsterdam verkocht. Drie van hen zijn dood, veertien belandden in het ziekenhuis.

Er vallen ieder jaar drugsdoden in Amsterdam. Vorig jaar waren dat er 26, onder wie vier buitenlandse toeristen. Maar nu gaat het om drie buitenlandse slachtoffers in minder dan een maand. Burgemeester Eberhard van der Laan spreekt van een unieke en uitzonderlijk gevaarlijke situatie.

Nog nooit heeft de gemeente zoveel middelen ingezet om jonge weekendtoeristen, een lastig te bereiken groep, te waarschuwen voor drugs. Op het Centraal Station, het Beursplein, de Dam, het Leidseplein, het Rembrandtplein – op 35 plaatsen in de stad staan de matrixborden. Er staat op: ‘Pas op er wordt witte heroïne verkocht als cocaïne en er zijn drie doden gevallen’. Alle hotels en clubs in de stad zijn geïnformeerd door de GGD, er wordt geflyerd, en sinds gisteren verkopen dertig smartshops in de stad een test die drugs als heroïne herkent.

Eventuele imagoschade is van ondergeschikt belang, zei Van der Laan donderdag in een commissievergadering. De gezondheid van toeristen komt op de eerste plaats, dan de opsporing van de dealer, daarna pas het imago van de stad. Want dit keer gaat het niet om ongelukken na het gebruik van vervuilde drugs. Nee, de slachtoffers dachten dat ze cocaïne hadden gekocht, maar snoven witte heroïne op, een drug die gespoten dient te worden en waarvan het effect tegengesteld is aan dat van cocaïne. Van cocaïne word je actief en alert, van heroïne juist rustig. Wie een te grote hoeveelheid witte heroïne snuift kan in slaap vallen of een ademstilstand krijgen.

Alle slachtoffers zijn toeristen van tussen de twintig en dertig jaar. Ze komen voornamelijk uit Engeland maar ook uit Duitsland, Ierland en Australië. Degenen die het hebben overleefd kunnen zich veelal niets herinneren.

De gemeente heeft samen met onder meer kenners van het nachtleven in Amsterdam een profiel gemaakt van dit type toeristen. Ze worden thrillseekers genoemd, jonge toeristen die een spannend weekend willen beleven in Amsterdam, in de buurt van het Red Light District hangen, een bezoekje brengen aan het Sexmuseum of het Torture Museum, en dan ’s avonds op straat aangesproken worden door drugsdealers. De dealers weten deze groep ook te herkennen.

Op zondag 26 oktober viel het eerste slachtoffer. Een Britse jongen van 22 belandde in het ziekenhuis, weigerde hulp volgens de politie, werd meegenomen naar het bureau en kreeg ademhalingsproblemen. Hij werd gereanimeerd, maar overleed in het ziekenhuis. Twee weken later, op vrijdag 7 november, raakten drie Britten onwel. Ze zakten op straat in elkaar en werden opgenomen.

De GGD besloot daarop alle hostels en hotels in het centrum te waarschuwen, de politie plaatste twee weekenden lang drie matrixborden in het centrum met waarschuwingen voor dangerous cocaine. Het bleef twee weken rustig. Er vielen geen nieuwe slachtoffers, de matrixborden werden weggehaald, ook al had de politie de dealer nog niet opgespoord.

Twee dagen na het eerste ‘matrixloze’ weekend, op dinsdag 25 november, werden twee Britse jongens van 20 en 21 jaar dood aangetroffen in hun hotelkamer in Amsterdam-Zuid. De witte heroïne die zij hadden gesnoven was van dezelfde samenstelling als die van eerdere slachtoffers.

„De burgemeester was er niet over ingelicht dat de matrixborden dat weekend waren weggehaald”, zegt zijn woordvoerder. Ja, hij was enigszins verrast. Het was een beslissing van GGD, politie, verslavingskliniek Jellinek en het Adviesburo Drugs, die in dit soort crisissituaties samen optrekken. Omdat er al twee weken geen nieuwe slachtoffers waren gevallen, besloten ze het contact met de hostels in het centrum nog te houden, maar de matrixborden te verwijderen, zegt een woordvoerder van de GGD.

De zeventien slachtoffers kochten de drugs in de buurt van de Reguliersgracht en de Stormsteeg rond de Wallen. In plaats van cocaïne kregen ze heroïne waarvan de straatprijs twee keer zo hoog kan zijn. Een van de politiescenario’s is dat de dealer, die nog steeds niet gevonden is, zelf niet weet wat hij aan het verkopen is.