‘Kaarsrechte’ vormgever met een grote liefde voor de Eend

Citroën was hoogst ontstemd, anno 1955, toen een autojournalist de 2CV vergeleek met het lelijke eendje uit het sprookje van Hans Christian Andersen. Antireclame, vond de fabrikant. Maar het zou ook een geuzennaam kunnen worden, opperde grafisch ontwerper Karel Suyling, destijds de vormgever van de Citroën-advertenties. Hij sneed uit balsahout een eendje en liet replica’s van piepschuim maken die aan elke 2CV-koper cadeau werden gedaan – samen met een boekje waarin het aloude sprookje werd naverteld. Het werkte: prompt stond de Deux Chevaux bekend als Lelijk Eendje, kortweg Eend. Het was een troetelnaam geworden.

Zelf reed Suyling al een jaar in een 2CV voordat hij voor het bedrijf ging werken. Hij was in 1954 tweede geworden bij een door Citroën georganiseerde promotierace op het circuit van Zandvoort. Zo was hij in contact gekomen met de Nederlandse Citroën-directie. Zijn eerste opdracht was het maken van een raambiljet voor de 2CV. „Moet je ’m wel een beetje mooier maken, een beetje stroomlijnen”, zei directeur J.L. Froissart. Dat weigerde Suyling, vertelde hij eens in Het Parool. Hij maakte de dingen nooit mooier dan ze waren. Hij beeldde de auto’s liever af in een ongebruikelijk perspectief, met een scherp contrast tussen zwart en wit, en uitvergrote details met een bijna abstraherend effect.

Hij was de zoon van een kunstenaar en de kleinzoon van een architect. Tijdens de bezetting dook hij onder bij een reclametekenaar die hem op het spoor van de grafische vormgeving zette. Na een paar andere baantjes, waarvoor hij naar eigen zeggen „te tegendraads” was, begon hij in 1949 als freelance ontwerper – en dat bleef hij. Zijn werk voor de Citroën DS maakte hem tot een gerenommeerd vormgever, modern en stijlvol, met een voorkeur voor strakke blokjes tekst die ruim in het wit stonden. Hij werkte samen met tekstschrijvers als Hans Ferrée en Dimitri Frenkel Frank, maar behield zelf bijna altijd het laatste woord. „Karel is heer en meester”, zei reclameman Paul Mertz in 2009. Hij noemde Suyling „dapper, oprecht, kaarsrecht, principieel, onconventioneel, vasthoudend”.

De samenwerking duurde bijna achttien jaar, en leverde een groot aantal bekroningen op voor de beste reclame van het jaar. Maar er kwam een eind aan, toen Citroën besloot alle reclame in de hele wereld te uniformeren. Suyling vond alternatief emplooi als docent aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Arnhem, tot hij met pensioen ging. Hij stierf begin november, 88 jaar oud.