Inefficiënte bezuiniging van NOS

De gestage sloop van de publieke omroep wordt nu versneld.

Het verlies van een parlementaire meerderheid die de publieke omroep verdedigt werd deze week weer eens pijnlijk zichtbaar. Nu de uitzendrechten van de wedstrijden voor de Champions League volgend seizoen naar SBS gaan, verliest de NPO meer dan alleen voetbalkijkers en meer geld dan er wordt bezuinigd.

Het seizoen 2015-2016 zal het eerste in een lange geschiedenis zijn waarin de publieke omroep geen live Europacupvoetbal meer vertoont. Bij de NTS, later NOS hechtte men daaraan omdat het de grootste en beste voetbalcompetitie ter wereld is. Dit jaar heeft de NOS zich geroepen gevoeld ruim baan te maken voor de commerciële omroepen.

Het uitblijven van een NOS-bod is een direct gevolg van de bezuinigingen aan de publieke omroep opgelegd door de kabinetten-Rutte I en II. De NOS wilde niet snijden in nieuws en actualiteiten, evenementen en de ‘kleinere’ sporten waar de commerciëlen geen brood in zien. Restte de keus tussen de Champions League of de samenvattingen van het Eredivisie-voetbal. Die laatste kosten aanzienlijk meer dan de circa 10 miljoen euro die werden betaald voor 35 avonden Champions League. In Groot-Brittannië wordt voor hetzelfde pakket tien keer zoveel betaald. Dus duur was het Europees voetbal niet.

De NOS wilde al die late zaterdag– en vooral vroege zondagavonden niet offeren. Andere oplossingen leken politiek niet opportuun gezien de druk waaronder het kabinet Hilversum met steun van D66 heeft gezet. De schade die deze schijnbaar onbelangrijke ontwikkeling aanricht is groter dan op het eerste gezicht lijkt.

SBS zal rond de wedstrijden avonden bouwen met eindeloze voor- en nabeschouwingen met eindeloze reclameblokken. De wedstrijden zullen nog net niet worden stilgelegd voor nog meer reclame. De echte schade treft de publieke omroep.

De NPO bezuinigt weliswaar op de rechten, maar verliest dat geld bijna weer aan gederfde reclame-inkomsten. Het is dus een inefficiënte bezuiniging. Wat er harder inhakt is het verlies aan marktaandeel onder voor de publieke omroep moeilijk bereikbare groepen: jong, lager opgeleid, nieuwe Nederlanders. Door de Champions League te laten lopen geeft de NPO 1,5 procent marktaandeel kado aan SBS. Dat kost de STER een omzetverlies dat de kosten van deze ‘bezuiniging’ verdubbelt. NPO 3 heeft geen even sterke jongpubliekstrekker.

De gestage sloop van de publieke omroep wordt hierdoor versneld. De politieke weldoeners van de commerciële omroep hullen zich in een BBC-gewaad: smallere, kwalitatief hoogstaande programma’s waar de RTL’s niet aan doen. Maar de realiteit zou wel eens een neerwaartse spiraal van kijkcijfers en reclameopbrengsten kunnen zijn, die NPO/STER dwingen tot steeds meer en langere reclameblokken. Op den duur is dan de publieke omroep niet meer te onderscheiden van de echte commerciële omroep. En dus overbodig. Misschien was dat ook de bedoeling.

Marc Chavannes is politiek columnist van NRC Handelsblad