Het imago van Amsterdam is even niet belangrijk

Sinds oktober zijn zeventien toeristen op vreemde en gevaarlijke wijze opgelicht: ze kregen witte heroïne in plaats van cocaïne. Dat kostte aan drie toeristen het leven. Amsterdam probeert toeristen massaal te waarschuwen.

De dealer van de witte heroïne in Amsterdam is nog steeds niet gevonden. De hoofdofficier van justitie looft 15.000 euro uit voor de tip die tot de opsporing leidt. Foto Bram Budel

Het lijkt bijna onderdeel van de kerstversiering in Amsterdam: elektronische borden die toeristen waarschuwen voor een drugsdealer die witte heroïne verkoopt als cocaïne. Die dealer heeft de drugs sinds eind oktober aan minimaal zeventien toeristen verkocht. Drie van hen zijn dood, veertien belandden in het ziekenhuis.

Er vallen ieder jaar drugsdoden in Amsterdam. Vorig jaar waren dat er 26, onder wie vier buitenlandse toeristen. Maar nu gaat het om drie buitenlandse doden in minder dan een maand tijd. De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan noemt het een uitzonderlijk gevaarlijke situatie.

Op 35 plaatsen in de stad – waaronder het Centraal Station, het Beursplein, de Dam, het Leidseplein, het Rembrandtplein – staan matrixborden die jonge weekendtoeristen, een moeilijk te bereiken groep, waarschuwen voor de dealer. Op de borden staat: ‘Pas op, er wordt witte heroïne verkocht als cocaïne en er zijn drie doden gevallen’. Alle hotels en clubs in Amsterdam zijn geïnformeerd door de GGD, er wordt geflyerd in de stad, en sinds gisteren verkopen dertig smartshops in de stad drugstesten.

Al die aandacht voor de drugsdoden, levert dat geen imagoschade op voor de stad? Dat is van ondergeschikt belang, zei Van der Laan in een commissievergadering. De gezondheid van toeristen komt op de eerste plaats. Want dit keer gaat het niet om ongelukken na het gebruik van vervuilde drugs. Nee, de slachtoffers dachten echt dat ze cocaïne hadden gekocht, maar snoven dus witte heroïne op, een drug die gespoten dient te worden en waarvan het effect tegenovergesteld is aan dat van cocaïne. Van cocaïne word je actief en alert, van heroïne juist rustig. Bij het snuiven van een te grote hoeveelheid witte heroïne kun je in slaap vallen of een ademstilstand krijgen.

Alle slachtoffers zijn toeristen tussen de twintig en dertig jaar. Ze komen voornamelijk uit Engeland, maar ook uit Ierland, Duitsland en Australië. Voor zover ze het hebben overleefd kunnen ze zich veelal niet meer herinneren wat er is gebeurd.

De slachtoffers, vaak jonge ‘thrillseekers’ die een spannend weekend in Amsterdam willen, kregen alleen niet waar ze om vroegen: cocaïne. En dat is gek, want de straatprijs van witte heroïne kan twee keer zo duur zijn als die van cocaïne. Wat bezielt deze dealer? Een van de politiescenario’s is dat de dealer zelf niet weet wat hij aan het verkopen is.

Ze zakten in elkaar op straat

Op zondag 26 oktober viel het eerste slachtoffer. Een Britse jongen van 22 belandde in het ziekenhuis, weigerde volgens de politie hulp, werd meegenomen naar het bureau en kreeg ademhalingsproblemen. Hij werd gereanimeerd, maar overleed in het ziekenhuis. Twee weken later, op vrijdag 7 november, raakten drie Britse toeristen onwel na het snuiven van de heroïne: ze zakten in elkaar op straat en werden opgenomen in het ziekenhuis.

De GGD besloot daarop alle hostels en hotels in het centrum te waarschuwen, de politie plaatste twee weekenden lang drie matrixborden in het centrum met waarschuwingen voor ‘dangerous cocaine’. Het bleef twee weken rustig. Er vielen geen nieuwe slachtoffers, de matrixborden werden weer weggehaald, ook al had de politie de dealer nog niet opgespoord.

Twee dagen na het eerste matrixbordloze weekend, dinsdag 25 november, werden twee Britse jongens van 20 en 21 jaar oud dood aangetroffen in hun hotelkamer in Amsterdam. De heroïne die zij hadden gesnoven, was van dezelfde samenstelling als die van eerdere slachtoffers.

Vindt de burgemeester het erg dat de matrixborden dat ene weekend waren verwijderd? Ja, hij was enigszins verrast, zegt zijn woordvoerder. „De burgemeester was hier niet over ingelicht en dacht dat die matrixborden er dat weekend gewoon stonden.” Het was een beslissing van de GGD, de politie, Jellinek en het Adviesburo Drugs, die in dit soort crisissituaties samen optreden als ‘red alert team’. Omdat er al twee weken geen nieuwe slachtoffers vielen, besloten ze het contact met de hostels in het centrum te houden, maar de matrixborden te verwijderen, zegt een woordvoerder van de GGD.

De zeventien slachtoffers kochten de drugs in de buurt van de Reguliersgracht en de Stormsteeg rond de Wallen. De dealer is nog steeds niet gevonden. Een team van twintig rechercheurs is ingezet, agenten in de binnenstad zijn ook op zoek naar de man. De slachtoffers zijn in groepjes aangesproken door de dealer. In twee maanden tijd is het dus zo’n acht keer verkocht, zegt een politiewoordvoerder. Het ziet er naar uit dat de dealer niet heel actief is waardoor het lastig is om hem te vinden, zegt hij.