Doffe Parel van het Zuiden

De Brabantse club heeft alles in zich om uit te groeien tot een stabiele subtopper, maar zit zwaar in de problemen. „We zijn gered, maar worden nu gereanimeerd.”

Het trainingscomplex van NAC in de polder van het grensplaatsje Zundert, 25 kilometer ten zuiden van het stadion in Breda. De Brabantse club staat momenteelvoorlaatste in de eredivisie. Foto’s Merlin Daleman

Een kleine tractor puft door het veld bij boomkwekerij Frans van Baal. Eén voor één snokt de machine de boompjes met wortel en al eruit. Op de achtergrond klinkt het felle geschreeuw van de voetballers van NAC door de verlaten polder van Zundert, tegen de grens met België. Een training op een kille donderdagochtend in Brabant. Af en toe scheurt een auto voorbij, vaak met Belgisch nummerbord.

Het trainingscomplex van NAC, 25 kilometer ten zuiden van het stadion in Breda, ligt in een landbouwgebied. Pal naast de voetbalvelden staan de kassen van boomkwekerij Hereijgers-Verhaard. Bij het bedrijf hebben ze niks met voetbal en NAC, zegt de dochter. De sportieve crisis bij de club gaat voorbij aan de buren.

In deze setting probeerde NAC Breda zich de afgelopen dagen te herstellen na de vernederende 5-1 thuisnederlaag van vorig weekend tegen FC Utrecht. De club staat voorlaatste in de eredivisie en vreest degradatie. De spartelende ploeg speelt zaterdagavond in Leeuwarden tegen het sterke SC Cambuur.

Sympathiek

De Parel van het Zuiden zit weer eens in de problemen. Die sympathieke volksclub met de trouwe achterban en het sfeervolle ‘avondje NAC’. De bourgondische club heeft alle ingrediënten in zich voor een stabiele subtopper. Een prachtig stadion met 19.000 toeschouwers dat ieder duel bijna vol zit. Een stad waar de zwart-gele clubkleuren in het bloed zitten. En een groot achterland – mede door het wegvallen van RBC Roosendaal in 2011 en het ontbreken van een profclub in het nabijgelegen Zeeland.

De slapende reus wil maar niet ontwaken. Vergelijkbare clubs in de eredivisie groeiden de afgelopen tien, vijftien jaar uit tot stabiele clubs in de (sub)top. Zoals FC Twente uit Enschede (158.000 inwoners), FC Groningen (198.000 stadsbewoners) en AZ met 95.000 Alkmaarders. De voetbaltrots in Breda, met 180.000 inwoners, blijft sukkelen.

Waarom lukt het niet? NAC leeft van crisis naar crisis, zegt Justin Goetzee (41), sinds vorig jaar september algemeen directeur. De club werd meerdere keren gered van een faillissement. Zo hielp de gemeente NAC vorig jaar uit de brand: de stadionhuur werd verlaagd met 325.000 euro naar zo’n één miljoen euro per jaar. En erg belangrijk waren de 21 financiers met een clubhart, die hun leningen hebben omgezet in aandelen – en nu dus aandeelhouders zijn van NAC. Daarbovenop hebben zij nog 4 miljoen euro gestort om de club van de ondergang te redden.

De financiële problemen na jarenlang wanbeleid blijven de club achtervolgen. „Is de ene crisis afgesloten, dan komt de volgende weer. Zoals nu de sportieve. Het is iedere keer een doekje voor het bloeden”, zegt Goetzee. „Bij NAC is het nooit rustig.” Of in de woorden van de fanatieke supporter Leon Deckers van NAC-fanzine De Rat: „We zijn gered, maar worden op dit moment gereanimeerd.”

Goetzee kan zich amper met de visie voor de lange termijn bezighouden, de jonge directeur moet snel voor extra geld zorgen om versterkingen te halen. De onervaren ploeg heeft een kwaliteitsinjectie nodig in de strijd tegen degradatie.

Plan is om drie spelers te halen in de winterstop. Dat wordt een ingewikkelde operatie, aangezien NAC – met een begroting van 12 miljoen euro – onder verscherpt toezicht staat van de voetbalbond vanwege de penibele financiële huishouding. Het eigen vermogen is 1,3 miljoen in de min; een verbetering ten opzichte van vorig seizoen (12,2 miljoen negatief).

Visionair

Waar zijn de krachtige clubbestuurders bij NAC? FC Twente heeft Joop Munsterman, FC Groningen Hans Nijland en AZ had jarenlang Toon Gerbrands. Mannen die hun club vanuit de bestuurskamer omhoog dirigeerden. Bij NAC ontbreekt zo’n visionair, zegt uitgever Vic van de Reijt (64), een bekende naam in de literaire wereld en NAC-fan. „Er zitten keer op keer verkeerde types in de leiding. Men mist voetbalintellect bij NAC.”

Zoals in 2008. Het contract van toenmalig coach Ernie Brandts werd niet verlengd, wat niemand begreep in de voetbalwereld. Hij presteerde zeer goed, NAC werd verrassend derde. Het mysterie van de Bredase voetbalbestuurders.

NAC is een heel moeilijke club om te besturen, zegt oud-speler Addy Brouwers (68). Hij was jarenlang scout bij de club, maar stapte in september op. Hij had geen vertrouwen in de samenwerking met de nieuwe technisch directeur Graeme Rutjes. „Er zijn veel verschillende stromingen binnen NAC, de neuzen staan zelden dezelfde kant op. Je hebt met veel ego’s te maken.” Sponsoren, financiers, de fanatieke aanhang – iedereen bemoeit zich intensief met de club.

Dit seizoen is illustratief voor het soms zo zwalkende beleid in Breda. Veel beslissingen vielen ongelukkig uit. Half oktober werd de Servische coach Nebojša Gudelj ontslagen na tegenvallende resultaten. Afgelopen zomer had Gudelj nog een belangrijke rol gehad in het transferbeleid, terwijl er toen al veel twijfels waren over zijn toekomst bij de club. Er werd niet ingegrepen, hij mocht zijn gang gaan.

Jonge, onervaren spelers kwamen naar Breda. Ondertussen liet de coach wel de talentvolle aanvaller Alex Schalk (22) en de ervaren middenvelder Kees Kwakman (31) vertrekken. Sportief pijnlijk: Schalk scoorde twee weken geleden voor zijn nieuwe club Go Ahead Eagles tegen NAC. En financieel pijnlijk: NAC betaalt de twee ex-spelers nog een vergoeding na het ontbinden van hun contract.

Het lukte niet een nieuwe coach van naam naar Breda te halen. Gertjan Verbeek werd vergeefs gepolst.

Technisch directeur Rutjes is volgens oud-scout Brouwers verantwoordelijk voor de huidige crisis. De oud-international kwam begin dit jaar bij de club na een lange periode buiten het voetbal: tussen 1997 en 2013 was Rutjes directeur van een golfcomplex in het Zeeuwse Goes. Brouwers: „Hij had deze functie niet moeten aannemen. Hij heeft geen goed netwerk in het voetbal, wat erg belangrijk is bij het aan- en verkoopbeleid. Hij heeft zich zwaar verkeken op deze baan.”

De druk op de technisch directeur neemt toe. ‘Rutjes rot op’ riepen de supporters vorig weekend in het thuisduel tegen FC Utrecht. Rutjes stapt niet op, liet hij aan verschillende media weten.

Mercedes

Trainer Eric Hellemons (43) stuurt zijn zwarte Mercedes C180 behendig over de krappe Brabantse landweggetjes. Hij is zo vriendelijk het bezoek een lift te geven naar het treinstation in Roosendaal, niet ver van zijn woonplaats Oud Gastel. Hij heeft net lang vergaderd met de technische staf, over het aantrekken van nieuwe spelers. Na het ‘nee’ van Verbeek is hij de rest van dit seizoen de coach.

Het is een opvallende zet. Hellemons coachte tot voor kort nog een juniorenteam (C1) van NAC en was daarnaast trainer bij de amateurclub in zijn woonplaats, SC Gastel (vierde klasse). Nu moet hij opeens een profclub in nood veilig door het seizoen loodsen. Is die overgang niet te groot? Nee, denkt Hellemons. Het verschil tussen amateurs en profs is behapbaar als coach. „Je werkt met een groep mensen die op hun niveau iets wil bereiken. Voor de een is dat voor het plezier, nu bij NAC is dat prestatiegericht. Voor de rest is het ook een groep van twintig mensen die op zondag wil voetballen.”

De spelersgroep realiseert zich dat het „twee over twaalf is”, zegt Hellemons. Zijn hoop is gevestigd op spelers als Erik Falkenburg (26). De middenvelder en reserve-aanvoerder die afgelopen zomer vol ambities naar NAC kwam. De volksclub terug naar de subtop brengen, dat was het doel van Falkenburg, zegt hij na de training. „Het is nu eventjes anders.”

Degraderen, dat mag niet gebeuren, zegt hij stellig. „Dat is funest voor een club. Ik heb het bij Sparta een keer meegemaakt, verschrikkelijk.”

NAC in de eerste divisie, het zou een groot verlies zijn voor de eredivisie. Nog twintig wedstrijden, dan weten we het: erin blijven óf houdoe en bedankt.