Deze rechtbank wordt geadviseerd door RTL...

Vorige maand liet de rechtbank Zwolle weten dat het Humberto Tan (RTL), Henk Kesler (ex-KNVB) en Herman Hazewinkel (ex-Volker Wessels) in de Raad van Advies had benoemd. In de wàt? Gelukkig vond ik op rechtspraak.nl een persbericht, van december vorig jaar. Er stond boven:‘Rechtbanken halen samenleving binnen’. Daarna ging het over ‘klankbord’, ‘spiegel voorhouden’ en thema’s ‘die regelmatig spelen’. Rechtbankbesturen zullen ‘prominente buitenstaanders met relevante expertise’ uitnodigen als lid van vaste adviescolleges. Kennelijk om een beetje bij te blijven.

Nu wil ik het feestje niet bederven, maar is dit wel een goed idee? Groeit mijn vertrouwen in de rechtspraak als ik weet dat de Zwolse president regelmatig met Tan, Kesler en Hazewinkel overlegt over thema’s die ‘regelmatig spelen’?

Bij wie speelt er dan wat? En wat zou hier de diepere zin van zijn? Dat blijkt terug te voeren op de wet Rechterlijke Organisatie, waarin de ‘externe contacten van het gerechtsbestuur’ onlangs nader blijken te zijn geregeld. Volgens de memorie van toelichting moeten daarbij „problemen van rechtzoekenden en maatschappij centraal staan”. Vast en zeker een ideetje uit het ‘wereldvreemde rechters’ debat. Marketing en PR, bedoeld om burger en rechter dichter bij elkaar te brengen. Of zoiets. Problemen genoeg om centraal te stellen, nietwaar. De Gelderse rechtbankpresident liet al weten dat zìjn Raad hem met de ‘neus op de feiten had gedrukt’. Namelijk dat het werktempo van de rechtbank omhoog kan. Want „dat is onze core business”. Nu stel ik niet de eis aan persberichten dat er ook iets nieuws in staat. Maar als je dàt van buitenstaanders moet horen, heeft er iemand niet opgelet.

De Adviesraad van de Gelderse rechtbank bestaat dus uit Erwin Muller van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, de Arnhemse internist Frank Bosch en ‘vernieuwer en social media expert’ Kim Spinder. Waar zouden ze die mensen vinden? Muller is een Leidse hoogleraar, in het hedendaagse gebied ‘veiligheid en recht’. Inhoudsdeskundig dus. Voor Kim Spinder is de rechtbank gewoon een klant. „Wij doen innovatietrajecten binnen de overheid”, schrijft ze op kimspinder.nl, waar elke zin gaat over ‘Kim’. Internist Bosch is voorzitter van de internistenvereniging en komt uit Arnhem. Is zo’n Raad niet riskant? Stel dat je ontslagen bent door het Arnhemse ziekenhuis waarna je bij de Arnhemse rechtbank bescherming zoekt en vaststelt dat daar een Arnhemse ziekenhuisspecialist ‘adviseur’ is. Denk je dan ‘fijn dat er onafhankelijke rechtbanken bestaan’? Of heb je dan toch het gevoel dat je andermans sociale netwerk binnenstapt?

Nu zijn gerechtsbesturen vooral technocraten: budget, planning, personeel, IT, communicatie en beheer. Af en toe doen ze nog wel eens een zitting, althans de rechters in het bestuur. Maar inhoofdzaak deelt een bestuur zaken toe, bewaakt doorlooptijden en bepaalt hoeveel tijd er waaraan besteed wordt. Helemaal ‘vonnisneutraal’ is bestuurswerk dus niet. Wie mensen, middelen en zaken verdeelt, bepaalt mee de kwaliteit van het vonnis.

Wat zou er nu gebeuren als bouwondernemer Hazewinkel de Zwolse president jaarlijks twee keer vertelt dat het locale zakenleven te lang moet wachten op z’n incassozaken? Of is dat ook exact de bedoeling: de adviesraad als bondgenoot van de president die al die eigenwijze rechters moet aansturen? En ontstaat er dan niet een sfeer van wederzijdse welwillendheid? Wat in netwerken de bedoeling is en ook een normaal effect? Als ontslagen Arnhemse verpleger ben je vermoedelijk toch niet zo blij met je Arnhemse rechter.

Kortom, ik zou het niet doen, zo’n Raad. Het schept maar verwachtingen. De samenleving binnen halen is vast nuttig. Maar de samenleving op tijd buiten de deur houden is minstens even belangrijk. Ga als gerechtsbestuur vooral met iedereen praten aan wie je wat te vragen hebt. Maar deel geen posities uit in ‘adviesraden’, die verkeerd begrepen kunnen worden. ‘Deze rechtbank wordt geadviseerd door RTL, KNVB en Volker-Wessels’. Zo’n bord moet je niet bij de deur hebben. Ook niet denkbeeldig.