Argusogen richting Russische top

Topsprinter Pavel Koelizjnikov viel, maar de Russen hebben andere zorgen. Onthullingen over dopegebruik in de Russische sport stralen ook af op de schaatsers.

Foto’s AP

Even voor zessen staat hij in het Berliner Sportforum aan de start, in de binnenbaan, vlak naast Jan Smeekens. ‘De nieuwe wondersprinter uit Siberië’, al drie van de vier 500 meters gewonnen bij eerdere wereldbekerwedstrijden dit seizoen. Alle ogen in de behoorlijk gevulde hal zijn gericht op Pavel Koelizjnikov.

Een krachtige atleet met het gezicht van een jochie. Op het middenterrein zet de Russische bondscoach Kosta Poltavets gespannen een paar pasjes opzij. Met soepele slagen glijdt zijn pupil naar de 100 meterlijn, opening van 9,75 seconde. Op de kruising schaatst sprintcoach Dmitrij Dorofejev alvast een paar slagen achteruit. Maar dan, ineens, vliegt Koelizjnikov op volle snelheid halverwege de bocht onderuit. „Hij reed in een scheur”, legt Poltavets na afloop uit.

Niet het verwachte Russische sprintsucces deze vrijdag, op de eerste dag van de wereldbekerwedstrijden in Berlijn. Naast Koelizjnikov (20) kwam ook landgenoot Roeslan Moerasjov (21), dit seizoen al twee keer op het podium, er niet aan te pas: zeventiende. Maar de Russen hebben grotere zorgen dan mindere prestaties.

Ook bij de schaatsers zijn de onthullingen van de Duitse tv-zender ARD eerder deze week niet ver weg. Systematisch dopegebruik in de Russische topsport, in de atletiek met name. Maar ook het antidopingagentschap Rusada, het dopinglaboratorium van Moskou en het ministerie van Sport zouden betrokken zijn bij systematisch gebruik van verboden middelen en het verdoezelen van positieve tests. En het schaatsen?

„Ik ga niets zeggen”, zegt coach Poltavets zachtjes, als hij vrijdagochtend na de training uit de tunnel onder het ijs komt. Direct een aantal schaatsers en de grote Dorofejev om hem heen. Nee, geen tijd voor interviews. Maar dat het dopingschandaal in Rusland ook afstraalt op de schaatsploeg, zit de in Heerenveen wonende Poltavets zo hoog dat hij zijn irritatie niet voor zich kan houden. „Het gaat om de Russische atletiek, wat heeft dat met schaatsen te maken? Dat is hetzelfde als wanneer ik Nederlandse schaatsers op één hoop gooi met de Nederlandse wielrenners. En die heb ik zelf op televisie huilend zien bekennen.”

De Russische schaatsers presteren dit na-olympische seizoen uitstekend. Naast de successen van sprinters Koelizjnikov en Moerasjov haalde ook Aleksandr Roemjantsev op de lange afstand al twee keer het podium. Bij de vrouwen waren er medailles voor Olga Graf en Julia Skokova.

Opvallende verbetering

In de atletiek won Rusland in 2013 het medailleklassement bij de WK in Moskou. Een jaar later was er een eerste plaats bij de Winterspelen in Sotsji, alhoewel de schaatsers achterbleven bij de verwachtingen: zilver (Olga Fatkoelina) en twee keer brons (Graf en ploegachtervolging bij de vrouwen). Is de huidige verbetering opvallend? „Dan kan ik ook wel zeggen dat de 23 Nederlandse medailles in Sotsji opvallend zijn”, countert Poltavets. „Of dat de Amerikanen in het voorseizoen alles wonnen en vervolgens op de Spelen nergens waren. Dat is onzin.”

Toch, als er in de schaatssport al eens sprake was van een dopingaffaire, dan regelmatig met Russische betrokkenheid. De nieuwe held Koelizjnikov werd na het WK junioren 2012 voor twee jaar geschorst wegens het gebruik van pepmiddel methylhexanamine. „Als de Russen goed gaan, wordt de link snel gelegd”, zegt Michel Mulder, olympisch kampioen 500 meter en wereldkampioen sprint. „Maar ik geloof er niet zo in. Je ziet dat die jongens gewoon heel goed kunnen schaatsen.”

Veel langer geleden, in de herfst van 1987, werd in Noorwegen een pakket anabolen steroïden onderschept dat de toenmalige Sovjet-wereldkampioen Nicolaj Goeljajev stuurde aan zijn vriend Stein Krosby. De Noor werd voor twee jaar geschorst, Goeljajev won later dat seizoen in Calgary olympisch goud op de duizend meter en is nog altijd vicevoorzitter van de Russische schaatsbond.

In Berlijn kreeg Europees kampioen Dmitrij Sjepel in november 2001 een startverbod voor de wereldbekerwedstrijden, omdat zijn hematocrietwaarde boven de grens van vijftig lag. Ook andere parameters van zijn bloed wezen op gebruik van het verboden wondermiddel epo. Sjepel keerde later terug, maar haalde nooit meer zijn hoogste niveau. En in november 2012 werd de 33-jarige Sergej Lisin uit het niets Russisch kampioen op de tien kilometer, door ineens liefst 34 seconden sneller te rijden dan hij ooit was geweest (13.23,57). Tot de uitslag van de dopingcontrole bekend werd: epo. Nooit meer iets vernomen van Lisin.

Marihuana

Van de huidige toppers werd ook Denis Joeskov in 2007 al eens geschorst, wegens het gebruik van marihuana. De nummer drie van de WK allround, die na mentale problemen in Berlijn zijn rentree maakt op de 1.500 meter, werd afgelopen seizoen met argusogen bekeken na een onvoorstelbaar wereldrecord op de incourante drie kilometer (3.34,37) in november in Calgary. Na afloop van de EK in Hamar, waar Joeskov zich terugtrok, sprak een trainer van een Nederlandse topploeg de beschuldiging uit dat de Russische krachtpatser in eigen land een dopingcontrole had gemist omdat hij ‘plotseling’ moest opkomen voor militaire dienst.

„Er zijn altijd en overal geruchten”, stelt Poltavets. „Maar dit neem ik niet serieus.” Vorig seizoen weerlegden de Russen de afmelding van Joeskov al door te wijzen op de Nederlandse EK-reserve Bob de Jong, die helemaal niet in Hamar verscheen.

De overtredingen van het dopingreglement door Joeskov en Koelizjnikov vonden plaats buiten de ploeg waarvan Poltavets coach is. „Het verleden telt voor mij niet. Ik werk hier met een mooie, schone ploeg.” De geboren Oekraïner wijst ter verdediging ook op het internationale karakter van de begeleidingsstaf van de Russische schaatsers. Naast hemzelf is de Italiaan Maurizio Marchetto al jaren coach van de vrouwenploeg, is de Pool Pavel Abratkiewicz assistent-coach en zijn er drie Italiaanse fysiotherapeuten in dienst. „Dat zie je nergens anders. Welke Nederlandse ploeg durft zich zo open te stellen voor buitenlandse invloeden?”

Plotseling veel nieuwe gezichten aan de top, met Koelizjnikov, Moerasjov en Roemjantsev? „Joeskov en Fatkoelina hebben na het olympisch jaar problemen met hun motivatie zoals in Nederland Koen Verweij en Jan Blokhuijsen dat van de zomer ook hadden”, zegt Poltavets, die al jaren voor Sotsji verkondigde dat Rusland pas in de jaren na de Spelen in eigen land zou kunnen terugkeren als de toonaangevende schaatsnatie die het land ooit was. „Dit seizoen komen bij ons anderen op, zoals ook in Nederland nieuwe schaatsers in opkomst zijn. Ik weet dat er bij ons verantwoord wordt gewerkt, anders zou ik hier geen coach zijn.”

En of er nu anders naar hem wordt gekeken omdat hij een Russische jas aanheeft? „Ik heb in Nederland jaren bij DSB en TVM gewerkt. Nu werk ik voor Rusland. Maar ik ben gewoon dezelfde Kosta.”