‘Mijn initiatief is nogal uit de hand gelopen’

Natascha Hagenbeek in Moestuinwinkel Access to Tools, nog op de oude locatie. Deze week verhuisde de winkel naar de tuin. „Dat zorgt vast voor meer klanten.” Foto Bram Budel

Het ruikt in de winkel een beetje naar een konijnenhok. „Het is een kunstproject”, zegt Natascha Hagenbeek, kunstenares en initiatiefnemer van Moestuinwinkel Access to Tools. Ze schenkt thee van kruiden uit de moestuin die bij de winkel hoort. „Ik wil onderzoeken of idealisme en financiële onafhankelijkheid samengaan in een onderneming. In hoeverre kun je het lokale en zelf-doen professionaliseren. Misschien kom ik er wel achter dat het niet kan.”

Zeven jaar geleden verhuisde ze van een vrijplaats nabij de Oeverlanden naar Bos en Lommer. Dat was even wennen. „Ik wilde gemeenschapsgevoel in de wijk creëren en aanzetten tot verandering.” In New York had ze ooit community gardens gezien – dat was blijven hangen. Bij toeval stuitte ze in haar buurt op een stille binnenplaats. Met een buurtbudget in haar broekzak – een geldprijs voor bewonersinitiatieven – startte ze daar in 2011 een gemeenschapsmoestuin. Een flinke klus: „Er lagen alleen maar tegels.” Nu liggen er 17 individuele tuintjes (de eigenaren betalen Hagenbeek een soort erfpacht) en een centrale tuin in het midden. In die laatste werken tien vrijwilligers één ochtend per week. De oogst verkopen ze aan Foodcoop, de biologische snackbar Natuurlijk Smullen en uiteraard in de Moestuinwinkel.

Die winkel, tot vorige week nog een paar straten verderop gelegen, kwam pas twee jaar na de moestuin. Naast cherrytomaatjes, bieten, bonen, pompoenen en augurken verkoopt ze er ook duurzaam gereedschap, staan er grote tonnen ecologisch schoonmaakmiddel om je eigen fles bij te vullen en vind je er allerlei unieke zaden. „Ik geef ook advies”, zegt Hagenbeek, die zelf in de winkel staat. „Een beginnersfout is te veel zaden op elkaar in de grond stoppen. Begin klein; dan krijg je sowieso wat terug van de natuur en dát levert dat geweldige gevoel op.”

Duurzaam tuinieren is één ding, een bedrijf leiden weer een heel andere uitdaging. „Mijn initiatief is nogal uit de hand gelopen”, lacht ze. De onderneming is nog voor een groot deel afhankelijk van subsidies van onder andere Stichting Doen en stadsdeel West. Alleen als er genoeg subsidie is, laat ze zichzelf salaris uitkeren.

„ Ik wil naar een verdienmodel toe dat gebaseerd is op wederkerigheid. Een win/win-model. Als je iets neemt, moet je iets terugdoen voor de gemeenschap. Zo halen de eigenaren van de tuintjes groente- en fruitafval op in de buurt, voor op de composthoop.” De winkel liep goed in de zomer, toch is de opbrengst nog onvoldoende. In januari komt er daarom een webshop én deze week verhuisde de winkel naar de tuin. „Dit zorgt vast voor meer klanten. Na het zien van de tuin kunnen mensen direct iets kopen. Mensen betalen pas voor een lokaal product als het tot hun verbeelding spreekt.”