IS ontluikt ook in de chaos van Libië

In het versplinterde Libië hebben islamitische extremisten vrij spel. In de stad Derna regeert een emir.

De Islamitische Staat (IS) heeft trainingskampen opgezet in het oosten van Libië. Dat heeft generaal David Rodriguez, de baas van het Amerikaanse militaire hoofdkwartier voor Afrika, gisteren gezegd. In de kampen, die volgens Rodriguez pas zijn gebouwd en een beperkte omvang hebben, worden enkele honderden strijders getraind.

Generaal Rodriguez denkt dat de strijders in de kampen leden van Libische milities zijn die „proberen naam voor zichzelf te maken of relaties aan te knopen”. Het is niet duidelijk of ze na hun training zullen afreizen naar Syrië en Irak, waar IS grote gebieden controleert.

IS-leider al-Baghdadi zou buitenlandse strijders onlangs hebben opgeroepen naar Libie te gaan in plaats van naar Syrië. IS probeert voet aan de grond te krijgen in het wetteloze land, dat een ideale plek is om geld te verdienen, rekruten te trainen en acties voor te bereiden.

Libië is een kruispunt voor extremistische groepen in Noord-Afrika. Sinds de val van kolonel Gaddafi in 2011 is het land in de greep van zwaar bewapende milities. Die milities vechten onderling om de controle over lucratieve overheidsinstallaties, zoals luchthavens en olieraffinaderijen, ook al staan de meeste op de loonlijst van diezelfde overheid. Ook extremistische groepen profiteren van deze oorlogseconomie.

IS is niet sterk vertegenwoordigd in Libië. Veel lokale stammen moeten niets hebben van buitenlandse jihadisten. Een uitzondering is de oostelijke stad Derna, waar extremisten zich vorige maand aansloten bij IS. De stad is een ideaal toevluchtsoord, beschermd door de Middellandse Zee en Jebel Akhdar (de Groene Berg) en dichtbij de grens met Egypte.

Gaddafi

Derna staat bekend als een bolwerk van moslimextremisten, die in de jaren tachtig en negentig een opstand lanceerden tegen Gaddafi. Derna was ook de belangrijkste uitvalsbasis van Libische jihadisten voor de opstand in Irak na de Amerikaanse invasie. En in de Syrische burgeroorlog vechten zelfs hele brigades uit Derna mee.

Begin dit jaar arriveerde een groep Libische strijders van IS uit Syrië en Irak in Derna. Binnen enkele maanden wisten ze de verschillende extremistische facties in de stad, die onderling sterk verdeeld waren, te verenigen. Degenen die zich weigerden aan te sluiten, werden vermoord.

Inmiddels wordt de stad geleid door een emir van IS: Mohammed Abdullah, een onbekende Jemeniet. Regeringsgebouwen zijn kantoren van IS geworden, auto’s zijn voorzien van het logo van de ‘islamitische politie’. De shari’a, de islamitische wetgeving, is ingevoerd in de stad, compleet met publieke executies en lijfstraffen.

Toch zal het Amerikaanse leger voorlopig geen actie ondernemen tegen IS in Libië. Rodriguez noemde de kampen „klein” en „ontluikend”. Maar ze zijn een teken aan de wand.