‘Hoes is ook na vijf uur burgemeester’

De Maastrichtse burgemeester Hoes is opnieuw in opspraak. „Iets dat privé was, is publiek geworden en dat is pijnlijk.”

Onno Hoes in 2007. Zijn termijn als burgemeester in Maastricht loopt in november 2016 af. Hoes heeft al aangegeven een tweede termijn te ambiëren. Foto ANP

Zoals elk mens heeft een burgemeester recht op een privéleven. De onkreukbare burgervader uit de tv-serie Swiebertje hoeft hij al lang niet meer te zijn. Met de normen en waarden zijn de opvattingen over voorbeeldig gedrag en boven de partijen staan verschoven.

Maar nog altijd kan hij zich minder permitteren dan een doorsnee-burger. „Naïef”, noemde de Maastrichtse burgemeester Onno Hoes (VVD) zichzelf in een interview met deze krant na zijn eerste affaire eind vorig jaar. Hij beloofde beterschap, maar zei ook: „Je kunt jezelf aanpassen, maar je kunt jezelf niet verloochenen.”

Volgens Arno Korsten, honorair hoogleraar aan de rechtenfaculteit Maastricht en emeritus hoogleraar bestuurskunde aan de Open Universiteit, lijkt het er na weer nieuwe onthullingen op dat Hoes een beetje is blijven hangen in zijn vorige functie, gedeputeerde in Noord-Brabant. „Dat is een baan die om vijf uur is afgelopen en waar daarna een betrekkelijke anonimiteit begint. Een burgemeester ligt 24 uur per dag onder het vergrootglas en ook zijn privé is politiek. Bijvoorbeeld: waar is hij wel en waar is hij niet?”

Bernt Schneiders (PvdA), voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, wees ten tijde van de eerste affaire met Hoes nog eens op de regel dat een burgemeester van onbesproken gedrag hoort te zijn. Dit keer wil Schneiders niets zeggen. Uitspraken van zijn kant zouden een eigen leven kunnen gaan leiden in de nog lopende discussie tussen de Maastrichtse raad en de burgemeester.

Het Rechtspositiebesluit burgemeesters kent één artikel over gedrag. Daarin staat dat zij zich dienen te onthouden van „gedragingen die de goede uitoefening of het aanzien van het ambt schaden of kunnen schaden”. Douwe Jan Elzinga, hoogleraar staatsrecht in Groningen, noemt het een moralistisch artikel. Het dringt aan op waardig gedrag, maar wat waardig gedrag is en wat schaden is, wordt niet omschreven. „Als je je als burgemeester riskant gedraagt, kan dat leiden tot een publieke discussie over je persoon waarbij jouw neutrale voorbeeldfunctie in het geding raakt. Je bent kwetsbaar als je in je privéleven weinig terughoudendheid be- tracht.” Een bestuurder kan bovendien chantabel zijn, of lijken.

Bij de affaire vorig jaar scheerde Hoes in de ogen van de gemeenteraad dicht langs de rand van wat acceptabel was. Na een besloten overleg van vierenhalf uur tussen volksvertegenwoordigers en burgemeester kreeg laatstgenoemde een ‘oranje kaart’. Eens maar nooit weer, luidde de boodschap. Elzinga: „Hoes beweerde toen bij hoog en bij laag dat hij de les had begrepen en dat soortgelijke zaken niet meer naar buiten zouden komen.”

Of er nu een rode kaart komt, is niet duidelijk. Na twee uur besloten overleg hield de gemeenteraad het bij een gezamenlijke verklaring: „Iets dat privé was, is publiek geworden en dat is pijnlijk. Of en hoe we dat met de fracties gaan bespreken is aan ons.”

Wanneer er uitsluitsel komt, is onduidelijk. Hoes is inmiddels vertrokken voor een al geplande vakantie „in een ver land”. De gemeenteraad heeft geen nieuwe vergadering over de positie van Onno Hoes gepland.

Robbie Hasselt zei gisteravond in RTL Late Night dat hij Hoes in de val had laten lopen, omdat hij aan de kaak wilde stellen dat die zijn beloftes aan de raad niet nakwam. Hasselt vertelde dat veel van zijn teksten in apps en tijdens de met verborgen camera gefilmde date gescript werden door de redactie van PowNews. Mogelijk gaat dat Hoes redden. Want wil de politiek dat soort journalistiek belonen?

„Die overweging zal zeker meespelen”, denkt Elzinga. „Net als andere zaken: de termijn van Hoes duurt nog maar even, Maastricht heeft kort geleden Leers als weggestuurd. Het schaden van de goede uitoefening en het aanzien van het ambt valt niet te objectiveren. Dat maakt de uitkomst van deze zaak lastig voorspelbaar.”

Zeker is volgens Korsten dat „de emmer steeds een beetje voller wordt. Hoes lijkt een recidivist. De antenne voor wat hij wel en niet kan maken in de publieke ruimte lijkt bij hem niet helemaal goed afgesteld.”