China gebruikt geen organen meer van geëxecuteerde gevangenen

Het donorcodicil in Nederland. Foto ANP / Frank van Beek

China zal na dit jaar geen organen meer gebruiken van geëxecuteerde gevangenen voor transplantaties. Volgens viceminister van Gezondheidszorg, Huang Jiefu, wordt in het grootste deel van de veertig transplantatiecentra in China al geen gebruik meer gemaakt van dergelijke organen.

Schaarste aan organen

Door het gisteren aangekondigde besluit zal de grote schaarste aan nieren, levers, ogen, harten en longen verder toenemen en zullen de prijzen op de zwarte markt stijgen. Negentig procent van de organen die werden getransplanteerd waren tot 2012 afkomstig van gevangenen. Dat percentage is inmiddels al gedaald naar veertig. Veroordeelden mogen overigens wel vrijwillig organen beschikbaar stellen, tegen een financiële vergoeding om nabestaanden te helpen.

300.000 Chinezen wachten op nieuw orgaan

In China wachten dit jaar 300.000 patiënten op een nieuw orgaan. Slechts 10.000 van hen kunnen worden geholpen. Daarom was de drie jaar oude beslissing om te stoppen met het ‘oogsten’ van organen in de dodencellen een aantal keren uitgesteld. In Shanghai zijn dit jaar alleen al 54 patiënten overleden omdat er geen donororganen beschikbaar waren. In de metropool met 28 miljoen inwoners hebben slechts 3.800 inwoners het officiële donorcodicil ondertekend.

Orgaanaanbod sterk verminderd

Het aanbod van organen van gevangenen is sterk verminderd omdat het aantal geëxecuteerde gedetineerden is gedaald van 1.2000 in 2002 tot 2.400 vorig jaar. Dat komt doordat het aantal misdaden waarop de doodstraf staat, is verminderd. Deze dalende trend heeft zich volgens de Chinees-Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Dui Hua dit jaar voortgezet, omdat het aantal misdaden waarop de doodstraf staat is teruggebracht.

Angst voor donorschap

In samenwerking met het Rode Kruis is een systeem voor vrijwillige donatie opgezet. Maar tussen 2010 en 2013 stelden slechts 1.448 mensen hun organen beschikbaar. Dat komt neer op nog geen 0,6 personen per miljoen inwoners. Europa telt 40 donoren per één miljoen inwoners.

Veel mensen zijn huiverig om als donor op te treden. Transplantatie zou naar boeddhistische opvatting de eenheid van het lichaam na de dood verbreken. Ook is er de gegronde vrees dat organen terecht komen in het omvangrijke illegale circuit. In China bestaan bendes die gespecialiseerd zijn in handel van organen die afkomstig zijn van armen of van vermoorde zwervers.