Begin niet aan adoptie uit Afrika, dat is kinderhandel

Het lijkt nobel: kinderen ophalen uit één van de meest corrupte landen op aarde. Arne Doornebal zegt desondanks: doe het niet.

foto anp

Staatssecretaris Fred Teeven reist nog voor Kerst af naar de Democratische Republiek Congo, om de autoriteiten ervan te overtuigen dertig kinderen die door Nederlandse stellen zijn geadopteerd zo snel mogelijk af te laten reizen. Ik hoop dat ‘crimefighter’ Teeven op tijd inziet dat het doorzetten van deze reis medeplichtigheid aan kinderhandel betekent.

Een economische wet stelt dat er sprake is van handel als er geld wordt betaald. Op internet is bij adoptiebureau Wereldkinderen een prijslijst te vinden die duidelijk maakt dat een kind uit Colombia 16.000 euro kost (exclusief reis), terwijl een Zuid-Afrikaans baby’tje voor een aantrekkelijker tarief van 12.500 euro te regelen valt. Het gaat om procedurekosten, kosten in het buitenland en bureaukosten. Er zijn wachtlijsten voor bepaalde landen, meisjes zijn meer in trek.

Zie hier vraag, aanbod, vraagprijs, transactie. Kinderhandel dus.

Begin jaren 80 – toen er angst was voor ‘de bom’ en er in Afrika twee keer zo veel conflicten waren als nu – leek het mijn ouders een goed idee een kind te adopteren. Immers, waarom zelf kinderen op de wereld zetten, terwijl zo veel kinderen in bittere armoede opgroeiden? Maar al na één informatieavond was het plan van tafel. De hebzucht van veel stellen stond hen niet aan: het fanatisme waarmee mensen die zelf niet voor nageslacht kunnen zorgen zich stortten op de heilige missie van het moeten ‘hebben’ van een kind.

Waar in Afrika komen die kinderen precies vandaan? In Oeganda (niet bij Wereldkinderen in de aanbieding) heb je babyhuizen. Het zijn ellendige tehuizen waar kinderen zonder familie worden opgevangen. Maar de babyhuizen zijn niet onomstreden. Hebben ze wellicht een ‘aanzuigende werking’?

De Nederlandse discussie over het ‘babyluikje’, waar baby’s anoniem te vondeling gelegd worden, kun je zo naar het buitenland exporteren. In Nederland mag dit niet, juist wegens die aanzuigende werking. Als het wel zou mogen, kan er misschien adoptie binnen Nederland op gang komen.

Als bij het asiel

Babyhuizen, variërend van heel net tot heel chaotisch, zijn dé plekken om kinderen te adopteren. Je kunt er op bezoek om een kind uit te zoeken, een beetje zoals bij het asiel. Waar de ouders zijn, is vaak onbekend. Wel bekend is dat die in veel gevallen nog leven. In plaats van te zoeken naar de herkomst van een kind en naar opvang binnen de familie of het dorp wordt voor adoptie naar een ver land gekozen.

Officieel mag er niet betaald worden, maar de babyhuizen en malafide tussenbureautjes strijken in de praktijk honderden, zo niet duizenden euro’s per kind op. Dat is ook Nederland opgevallen.

In 2012 werd besloten alle adoptie vanuit Oeganda te staken, simpelweg omdat ‘kinderhandel en corruptie niet uit te sluiten zijn’. Een jaar later ontstond commotie over adoptie uit Ethiopië, waar wel zeventig adoptiebedrijfjes actief schijnen te zijn, grotendeels malafide.

Verstandig van Teeven om te stoppen met Oeganda. Daarom was mijn verbazing extra groot toen ik hem op BNR Nieuwsradio de situatie in Congo ‘zuiver, objectief en transparant’ hoorde noemen. Pardon? Congo bungelt onderaan op zo’n beetje ieder lijstje over goed bestuur. Iedereen die er weleens rondreist, weet dat het een factor 10 corrupter en ondoorzichtiger is dan buurland Oeganda. Gegarandeerde ‘schone’ adoptie is een illusie. Dat geldt overal ter wereld, maar zeker ook in de Democratische Republiek Congo.

In het steeds zelfbewustere Afrika groeit de kritiek op al die westerlingen met kindwensen. Waarom is er bijvoorbeeld nog nooit een Europees kindje door een middenklasse Afrikaans gezin geadopteerd? Symbolisch voor het Afrikaanse bewustzijn staat een dappere Malawiaanse rechter, die het popster Madonna verbood een tweede kind te komen adopteren – omdat de regels niet correct gevolgd waren. Marokko wordt steeds kritischer – en Congo wil nu dus ook precies weten waar haar kinderen terecht- komen.

Homofoob land

Oeganda laat de kinderen vooralsnog vrij makkelijk gaan (voor geld koop je daar alles), maar ik weet zeker dat ook daar verontwaardiging zal uitbreken als ooit blijkt dat een kind uit dit homofobe land door bijvoorbeeld twee mannen geadopteerd zou worden.

Beste staatssecretaris Teeven, ik kan me voorstellen dat u iets aan uw harde imago wilt doen door vlak voor Kerst met een vliegtuig vol snoezige Congoleesjes op Schiphol te laten landen. Voor het oog van de camera’s worden ze dan in de armen gesloten door de wensouders, die na een jaar lang wachten zullen overlopen van emoties. Toch roep ik u op dit niet te doen, en in plaats daarvan een eind te maken aan de kinderhandel die adoptie feitelijk is.