Zitten de bedreigde vogels nu binnen of buiten de megastal?

Dichte stallen zijn hygiënisch, zegt de ene politicus. Ze zitten vol zwakke beestjes zonder weerstand, zegt de ander.

Kippen met vrije uitloop hebben meer risico op ziekte, zegt Kamerlid Lodders. Foto ANP

Politieke partijen zien in de uitbraak van de vogelgriep hun eigen gelijk bevestigd. Zie je wel, de bio-industrie is het probleem, zegt ‘links’. Terwijl ‘rechts’ aanvoert dat het risico op besmetting groter is bij kippen die buiten lopen dan bij dieren in hygiënische stallen.

Voor Kamerlid Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren is het duidelijk: Nederland heeft niets geleerd van de uitbraak in 2003. „Deskundigen hebben toen gezegd dat we af moeten van grootschaligheid.” Al die dieren op een kluitje vormen in haar ogen een „tikkende tijdbom” voor een volgende crisis. „Hoe kan het dat kippen in een hermetisch afgesloten stal het virus niet kunnen overleven, terwijl wilde vogels niet massaal doodgaan aan vogelgriep?”

Volgens SGP-Kamerlid Elbert Dijkgraaf is de impact van de vogelgriep in megastallen groter, maar de kans op besmetting kleiner. Buiten is er risico dat trekvogels dieren besmetten. Hij was dan ook blij te horen dat er smienten zijn gevonden met het virus. „Met de kennis van nu kunnen we dus zeggen dat de verspreiding niets te maken heeft met schaalgrootte.”

Voor de SP bewijst de vogelgriep hoe kwetsbaar Nederland is geworden met „zoveel dieren en zoveel stallen”. „Er hangt een permanente dreiging boven ons hoofd door de grootschalige industrie”, zegt Kamerlid Eric Smaling. Megastallen maken het besmettingsrisico niet groter, denkt hij; de bron is bij elke crisis een andere. Wel zijn de gevolgen in een megastal veel groter.

Ook Gerard Schouw (D66) vindt dat de vogelgriep de risico’s van bio-industrie blootlegt. „De sector selecteert kippenrassen die snel groeien. Dan krijg je zwakke beestjes met weinig weerstand.” Ook de PvdA bepleit een „kip die tegen een stootje kan”. „We zijn te veel gericht op eieren, vlees en export”, zegt Kamerlid Sjoera Dikkers.

‘Boerenpartij’ CDA vindt het onterecht dat grote stallen te diskwalificeren. Kamerlid Jaco Geurts wijst op de vele kleine familiebedrijven in Zuid-Korea, waar eerder het H5N8-virus rondging. „De verspreiding ging daar heel snel. Boeren die hun dieren binnenhouden, hebben de bestrijding van zulke ziektes strakker in de hand.” Volgens Geurts mogen we blij zijn dat Nederland de hygiëne in de stal goed voor elkaar heeft.

Het H5N8-virus is tot nu toe alleen in afgesloten stallen gevonden, maar het gaat te ver daar schuld te leggen, meent Carla Dik-Faber van de ChristenUnie. Net als haar VVD-collega Helma Lodders vindt ze het ongepast nu een discussie te voeren over grote veehouderijen. Een zondebok wil ook de VVD niet noemen. Lodders verwijst naar onderzoek dat het risico op ziekte-uitbraak bij kippen met vrije uitloop vele malen groter noemt dan bij dieren in een dichte stal. „Dat rapport kunnen we niet zomaar naast ons neerleggen.”

Dijksma’s rol

Een eenduidig antwoord op de toekomst van de veehouderij mag uitblijven, de aanpak van staatssecretaris Sharon Dijksma (Landbouw, PvdA) krijgt brede steun in het parlement. Ze doet wat ze moet doen, zeggen Kamerleden. De kritiek uit de pluimveesector op de strenge maatregelen delen ze niet. Als de politiek al kritiek heeft, is die ruimer. „De staatssecretaris bekritiseert het systeem niet”, vindt Jesse Klaver (GroenLinks). „Waarom vallen wilde eenden niet dood uit de lucht en kippen in de bio-industrie wel? Dijksma lijkt niet geïnteresseerd in die vraag.” Volgens hem zegt de vogelgriep vooral iets over de manier waarop de pluimveesector dieren behandelt. „Als een kuiken in zes weken wordt opgefokt tot een vleeskip, remt dat de weerstand dan niet?”

Dijksma zelf heeft weinig ruimte om stokpaardjes te berijden. Zij moet vooral maatregelen nemen om het virus in te dammen. Niet te streng, want de economische schade moet beperkt blijven. Niet te soepel, want onnodige risico’s kunnen tot erger leiden. De trekvogels maken haar taak lastig – zij zijn moeilijk bestuurbaar. De staatssecretaris benadrukt dat ze het advies van deskundigen opvolgt.