XL Amerikanen in het Rijksmuseum

Het fotografenduo Ellie Uyttenbroek en Ari Versluis legde afgelopen herfst de bezoekers van het Rijksmuseum vast. Hun ‘exactitudes’ - een samentrekking van ‘exact’ en ‘attitude’ - tonen Amerikaanse toeristen, kunstzinnige types en oude meesters.

Het makkelijkste, zegt Ari Versluis, waren de mannelijke Amerikaanse toeristen, te herkennen aan hun XL vrijetijdskleding en de All-American baseball caps. Joviaal en hartelijk, en onmiddellijk bereid om te poseren. En soms enorm verbaasd: „My wife doesn’t believe I’m part of an art project now!” Ellie Uyttenbroek en Ari Versluis zijn fotoantropologen. Sinds 1994 maken zij portretseries van mensen met een overeenkomstige kledingcode. Gabbers, hanenkammen en Rotterdamse blondines (Bimbo’s), maar ook bejaarde hoedjesmannen (Toppers) en oma’s met een peroxidekapsel (Grannies). Het resultaat van hun classificatiedrift is steeds een blok van twaalf op elkaar lijkende mensen die zij een exactitude noemen, een samentrekking van ‘exact’ en ‘attitude’.

Op verzoek van directeur Wim Pijbes heeft het Rotterdamse fotoduo de bezoekers van het Rijksmuseum gecategoriseerd. Afgelopen herfst bouwden Versluis en Uyttenbroek een fotostudio in de picknickruimte van het museum, die toch zelden wordt gebruikt. Daar portretteerden ze drie weken lang bezoekers van het museum. Dat leidde tot tien exactitudes, die opgenomen zijn in de deze week verschenen zesde editie van hun verzamelboek. Naast de ‘United Americans’ bijvoorbeeld een reeks in het zwart geklede artistieke dames, van tienermeisjes met lang haar en een T-shirt met opdruk. En een exactitude met ‘Old Masters’, bekende kunstenaars op leeftijd die naar Rembrandt en Vermeer gingen kijken, onder anderen oud-museumdirecteur Rudi Fuchs en schilder Aat Veldhoen.

Eén exactitude is mislukt, zegt Versluis. Onvoldoende Japanse toeristen wilden voor hen poseren. Versluis: „Fascinerend types: unisekskleding, een batterij camera’s op de borst en oordoppen in. Voor het Rijks hebben ze precies anderhalf uur. En dan moeten ze naar het Van Gogh, en dan naar een diamantair. Een beetje improviseren, even poseren, het zit niet in hun systeem.”

De fotografen waren verrast door de enorme mensenstroom in het Rijks, dat meer dan twee miljoen bezoekers trekt. Versluis: „De gastvrijheid is groot, en in alles voel je een enorme internationale vibe.” Maar er viel hen ook iets op. „Als ik een puntje van kritiek mag geven. Het museumpubliek is überblank en behoorlijk op leeftijd. Daar is nog werk voor ons nationale museum.”