‘Los van het hypocriete Westen’

Russische president kondigt grotere economische onafhankelijkheid van Rusland aan.

In zijn jaarrede beschuldigde president Poetin het Westen ervan een ijzeren gordijn neer te laten. Foto EPA

Om zich teweer te kunnen stellen tegen buitenlandse tegenstanders moet Rusland nu economisch en politiek onafhankelijker worden van de rest van de wereld. In zijn jaarlijkse toespraak voor het Russische parlement schetste president Vladimir Poetin vanochtend een toekomst waarin Rusland niet moet rekenen op hulp van met name Europa en Amerika.

De ‘troonrede’ stond in het teken van de grootste economische en internationale spanningen sinds Poetin in 2000 aan de macht kwam. Door de annexatie van de Krim en de Russische betrokkenheid bij de oorlog in het oosten van Oekraïne wordt Rusland getroffen door westerse sancties. De toch al kwakkelende economie, die Poetin afgelopen jaren niet heeft willen hervormen, dreigt nu in een regelrechte crisis terecht te komen.

Hoewel Poetin zei dat niet Rusland maar het „hypocriete en cynische Westen een ijzeren gordijn” neerlaat, presenteerde hij aan de 1.100 volksvertegenwoordigers en andere hoogwaardigheidsbekleders in de Sint Joris-hal in het Kremlin een reeks autarkische maatregelen die Rusland op „het patriottische pad” moeten houden.

Poetin verwees daarbij onder meer naar de voortdurende waardevermindering van de roebel. Volgens de president is de dalende wisselkoers het werk van „speculanten”. Ook na zijn rede verloor de roebel vandaag weer wat terrein. „De macht weet wie de speculanten zijn”, zei Poetin. Met het woord ‘macht’ doelde hij op zichzelf en de regering. De Centrale Bank moet van hem „harde maatregelen nemen tegen hun jacht” op de roebel.

De president ontvouwde een plan om de nationale industrie te stimuleren. De staatsorganen moeten geen goederen meer kopen in het buitenland maar zich beperken tot „vaderlandse producten”. De overheid moet ook soberder worden. Voor „pompeuze bouwprojecten” is de tijd voorbij, aldus Poetin. De controle daarop zal gecentraliseerd worden, zei hij.

Om de investeringen in de Russische economie te bevorderen, zal Poetin eenmalig een „volledige amnestie” afkondigen voor Russen die hun kapitaal „offshore” op buitenlandse bankrekeningen hebben geparkeerd. Dit jaar wordt een kapitaalvlucht van 100 miljard euro verwacht, ongeveer twee keer meer dan in 2013 toen nog geen sprake was van westerse sancties. Russen die hun vermogen „repatriëren” zullen door dit generaal pardon geen last hebben van de justitiële autoriteiten, zei Poetin.

De Russische president verdedigde zijn buitenlandse politiek zonder voorbehoud. Maar Poetin klonk en oogde toch niet zo zelfverzekerd als normaal. Hij hakkelde een enkele keer, kuchte regelmatig en schraapte voortdurend zijn keel.

Onderminister Vasili Nebeznja van Buitenlandse Zaken had deze week nog gejubeld over Poetins unieke statuur. Volgens hem zijn de westerse regeringsleiders „kleurloze managers zonder politiek gewicht die niet boven een plint uitsteken”.

Een van de beroemdste columnisten van Rusland schreef aan de vooravond van de Boodschap dat het Rusland van nu lijkt op de Sovjet-Unie van de jaren 70. Volgens Andrej Kolesnikov, die als journalist voor de zakenkrant Kommersant in de zogeheten ‘Kremlin-pool’ zit en Poetin zo bijna elke werkdag op de voet volgt, zijn er vijf punten van overeenkomst: „geen wisseling van de leiding, de militarisering van de staatsuitgaven, een verslaving aan de export van fossiele brandstoffen, een antiwesterse autarkische ideologie en het ontbreken van ideeën.” Maar intussen schrijven de tekstschrijvers van het Kremlin, zo concludeerde Kolesnikov: „We houden koers”.