Johan Simons’ zeer grote greep

Gefeliciteerd Johan Simons, met de Prins Bernhard Cultuurprijs. Gefeliciteerd met uw benoeming tot intendant van de Ruhrtriennale, het grote kunstfestival in Noordrijn-Westfalen. Gefeliciteerd met uw herbenoeming als artistiek leider van het spraakmakende Belgische theatergezelschap NTGent. Gefeliciteerd met uw benoeming als de overkoepelende artistiek directeur van de aanstaande fusie tussen de Rotterdamse Schouwburg, het Ro Theater, het geruchtmakende experimentele gezelschap Wunderbaum en het Productiehuis Rotterdam. De benoemingen in Gent en Rotterdam zijn overigens pas per 1 januari 2017 aan de orde. Tot die datum bent u nog intendant bij de Münchner Kammerspiele.

Behalve veelzijdig en succesvol maker van niet-alledaags theater, is Johan Simons onverschrokken pleitbezorger van de kunsten. Wie ‘zijn’ aflevering van Zomergasten 2014 bekeek, weet hoe hij met unverfroren inzet van zijn autoriteit, waar en wanneer hij kan, het belang van de kunst voor een gezonde samenleving benadrukt. Met dezelfde adem veroordeelt hij de kille wind die het culturele veld de afgelopen jaren te verduren kreeg – fysiek door de heftige bezuinigingen, mentaal door de routineuze schimpscheuten vanuit de politiek. Dat alles siert hem. Maar de toekomstmuziek die hij nu speelt, vraagt om tegendraads geluid.

Simons’ opzet voor de Rotterdamse fusie is een stadstheater naar Duits model, zoals hij het in München gewend is. Maar dan wel met landelijke uitstraling. En nadrukkelijk internationaal actief, in samenwerking met de Duitse en Belgische instellingen die hij dan inmiddels ook aanvoert. Het Nederlandse toneel, per definitie kleiner in aantal, zal zich schrap moeten zetten om niet door de buren overvleugeld te worden.

Intussen is nog erg onduidelijk hoe dat alles gefinancierd wordt, al kan worden aangenomen dat er extra budget vrijgemaakt zal moeten worden. Maar waarom zou dat geld per se voor Rotterdam zijn? Nederland heeft de luxe van overvloedig theatertalent: Ivo van Hoves Toneelgroep Amsterdam doet het erg goed, het Haagse Nationale Toneel van Theu Boermans ook en de volgende generatie loopt zich al warm. Wat is hun plaats in Simons’ visioen? Dat maakt al met al een verlammende indruk. Zelfs, in eigen huis, voor Wunderbaum. Nu opereert dat autonoom en weerbarstig. Wat heeft het te winnen bij een fusie en daarop volgend toezicht van Simons? Hetzelfde geldt, per 2017, voor de nieuwe artistiek leider die aantreedt voor de combinatie Ro Theater-Rotterdamse schouwburg. Bot gezegd: de baas wordt die niet, dat is Simons al.

Theatermakers, wees op uw hoede. In 2017. Maar ook nu al.