Houten doppen, witte bonen en een heel kalm voetbalspel

In de aanloop naar Sinterklaas speelt Hendrik Spiering nieuwe spellen. Vandaag: bonen en voetbal in eigen beheer.

Hoe simpel kan een spel zijn? Achttien ronde bakjes zitten er in de spellendoos Copa, grote eierdoppen eigenlijk, lekker ruikend naar hout. En heel biologisch zijn de grote witte bonen, die in de bakjes moeten.

Maar het belangrijkste is: de spellen die je met de inhoud van de doos kunt doen zijn geweldig. Het zijn spellen die je ook 10.000 jaar geleden had kunnen bedenken. Spellendoos Copa is een jubileumuitgave van de kleine uitgeverij Steffen Spiele van de Duitse spellenbedenker Steffen Mühlhäuser.

Mühlhäuser bedacht zelf de meeste spellen, maar één, Da Capo, is afkomstig van de Nederlandse spellenbedenker Fred Horn. Da Capo is een bluf- en gokspel. Iedere speler neemt zestien bonen in één hand onder tafel en aan het begin van iedere ronde doe je tussen één en vijf bonen in de andere. Allemaal tegelijk open: wie de meeste bonen heeft mag ze in het eerste van zijn eigen rij bakjes leggen (zie foto rechtsboven). Een stap vooruit. De rest heeft pech. Altijd vijf bonen in je hand doen heeft geen zin. Want als er twéé spelers het hoogste aantal hebben, vallen ze allebei af. En gaat nummer drie vooruit.

Wie het eerst het midden heeft gehaald of wie het verst komt, heeft gewonnen. Een goed gokspel. Thuis kijken we elkaar hierbij strak aan: wat gaat de ander doen? Een vijfje? Of een laffe één. De bonen gaan snel op.

Mooi bedacht is ook het memoryachtige spel Ronda waarbij de dopjes op hun kop worden gezet, met een tot vier bonen eronder, telkens dubbel. Tijdens je beurt moet je de gelijke aantallen – net als in memory – bij elkaar zoeken. Het leuke is: de bonenaantallen onder de kopjes veranderen tijdens het spel voortdurend. Want de speler die een juist duo openbaart, mag een van zijn negen eigen bonen toevoegen. Wie het eerst al zijn bonen kwijt is wint. Ineens is memory een heel behendig spel geworden.

De topper van de sierlijke Copa-doos is het strategiespel Kala. Zoals de naam verklapt is het een variant op het traditionele Afrikaanse spel Mankala (ook wel wari genoemd), maar beweeglijker. Een subtiel en geheimzinnig spel, dat je speelt in een vierkant van zestien bakjes. Om te winnen moet je goed nadenken, ontdekten we.

Een ander spel dat in eigen beheer is uitgegeven, maar minder sierlijk dan Mühlhäuser doet, is het voetbalspel met de wat vreemde naam Hitm!Sal. Meer dan bij de Copa-spellen moet je vooraf uitvoerig de spelregels bestuderen, maar dan treed je ook binnen in een echte bordspelversie van voetbal. Volgens vaste regels beweeg je je pionnen en bouw je een aanval op. De tegenstander verdedigt zich. Het wonder is: het voelt echt als voetbal! Met één probleem: de snelheid ontbreekt. Dat hebben we een beetje opgelost door met dubbele beurten te werken.