Column

Gelukkig blijft dit land niet in dogma’s hangen

Pieten minder zwart maken en vuurwerkloze zones instellen: in beide gevallen ontwikkelt de nationale traditie zich – en dat is een uiting van beschaving, meent Christiaan Weijts.

Ergens in de vroege Middeleeuwen begonnen sommige kerken Jezus niet langer als een arme bedelaar af te beelden maar als een koning met een gouden kroon. Daar had het volk immers ontzag voor.

De rol die de kerk toen had, heeft het Sinterklaasjournaal nu: het verandert het uiterlijk van een mythologische figuur. Doordat mijn kinderen vijf en drie zijn, beleef ik deze dagen het Sinterklaasverhaal in de meest pure vorm van geloof. Ik mis geen enkele aflevering van dit historische seizoen. Ik kreeg werkelijk kippenvel bij het moment dat de witte clowns- pieten onder groot applaus hun Pieten-diploma kregen uitgereikt. Dit ging de archieven in en zou jaren later nog herhaald worden. Hier werd een mythe herschreven.

Met een slimme verhaalwending is huidskleur van etniciteit losgekoppeld en is er ruimte gecreëerd voor toekomstige meerkleurenpieten: voor de heilige pakjes-bezorging geronselde en lokaal getrainde helpers, zwart door de schoorsteen.

Ik heb mateloze bewondering voor de elegante, slimme en humoristische manier waarop de scriptschrijvers hun pirouettes draaien op dit maatschappelijk mijnenveld. Zo moet je dat doen, een traditie een paar graden bijsturen, ruimte creëren voor een verdere evolutie in de toekomst.

Toen ik vervolgens mijn kinderen hun knip- en plakcollages van de Bart-Smit-folder in hun schoentjes zag rollen en ze bij de schouw hun liedjes omhoog hoorde brullen in het nauwe rookkanaal bedacht ik me dat het Sinterklaasfeest een ge- ironiseerde religie is. Dit was bidden, niet om genezing of genade, maar om Little Pony’s en Pixar Cars. Dit was bidden tot een goddelijke baardmeneer, die ergens daarboven oordeelt en op een dag op een troon tegenover hen zal zitten voor een Laatste Oordeel.

Dat wij in Nederland in staat zijn een religie te ironiseren, is een bewijs van beschaving en intelligentie. Het omgekeerde – starre dogmatiek – is immers altijd een symptoom van primitieve stompzinnigheid. Begin deze eeuw maakten ze in Assen ruzie om de vraag of de slang in Genesis wel of niet had gesproken. Op de Tempelberg hakken ze elkaar in mootjes, omdat sommigen geloven dat alleen zij daar hun schoentje mogen zetten. PVV-hoofdprediker Martin Bosma wil het uiterlijk van Zwarte Piet in de wet verankeren. Vermoedelijk is Bosma bereid te sterven voor de strijd om de zuivere Zwarte Piet.

Zou hij zichzelf ook offeren in de strijd tegen het vuurwerkverbod? Zoals de Pieten wat minder schminck krijgen, zo zijn er in twintig steden vuurwerkvrije zones ingesteld. Ook dat is een begin, een opening.

Ooit zal het hele land vuurwerkvrij zijn, op wat afsteekzones na. Het diapositief van de status quo: zwart wordt wit, een bedelaar wordt koning.