De Fraudewet pakt burgers aan als criminelen, zegt de Nationale Ombudsman

Het gebouw van de Nationale Ombudsman in Den Haag. Foto ANP / Lex van Lieshout

Wie per ongeluk een paar dagen te laat informatie aan de gemeente, het UWV of de SVB doorgeeft, wordt veel te hard gestraft. De Fraudewet, bedoeld om fraude in de sociale zekerheid tegen te gaan, maakt een crimineel van de burger, concludeert de Nationale Ombudsman uit een eigen onderzoek.

systeem is ‘disproportioneel’

Mensen met een uitkering die veranderingen in hun situatie niet op tijd doorgeven, moeten het geld dat ze teveel hebben gekregen terugbetalen. Daarbovenop komt een boete van 100 procent. Waarnemend ombudsman Frank van Doorn noemt het boetesysteem “disproportioneel”.

“De vraag of mensen opzettelijk niet aan hun verplichtingen voldoen of dat er een andere reden voor is, speelt nauwelijks een rol. Zij worden beboet alsof zij fraudeerden. Voor deze mensen zijn deze boetes onbegrijpelijk.”

Niet effectief

De ombudsman wil dat de boetes verlaagd worden naar maximaal 10 procent van het bedrag dat iemand moet terugstorten. Tenminste, als duidelijk is dat iemand niet opzettelijk wilde frauderen. Tegen mensen die wél frauderen met uitkeringen, werkt de Fraudewet niet, zegt de ombudsman.

“De Fraudewet richt zich op het uitdelen van hoge boetes en niet op het vergroten van de opsporingscapaciteit of op slimmere opsporingsmethoden.”