Een heel gênant Gooisch feestje

Gooische vrouwen was één van de succesvolste Nederlandse films aller tijden. Nu is er een vervolg: Gooische vrouwen 2.

Dat er een tweede film in de Gooische vrouwen-serie van Linda de Mol zou komen was onvermijdelijk. De eerste bioscoopspin-off over de vier karakteristieke rijkeluismeisjes Cheryl, Claire, Anouk en Roelien trok drie jaar geleden bijna twee miljoen bezoekers. Het is daarmee de enige Nederlandse film van de afgelopen kwart eeuw in de top-25 van best bezochte films in Nederland aller tijden. Het fenomeen Gooische vrouwen is bovendien een typisch binnenlandse aangelegenheid. Wat zegt dat over ons?

Superlatief van ‘over the top’

Gooische vrouwen 2 wil het succes van zijn voorganger evenaren en is wat betreft verhaal, stijl en humor de overtreffende trap van de campy satire die de tv-serie was én van de overdadige parodie die de eerste bioscoopfilm al was. Maar bestaat er zoiets als een superlatief van ‘over the top’? En wat levert dat op?

De film is opgezet als een raamvertelling. De vriendinnen voor het leven zijn wat jaartjes ouder geworden en wonen samen met hun uitvergrote eigenaardigheden in hun eigen luxe bejaardencommune. Dan: flashback naar hoe het allemaal zo gekomen is. Nuffige Claire komt bepakt met souvenirs terug uit Burkina Faso, waar zij verliefd is geworden op plantagehouder Komo. Terwijl de vriendinnen plus aanhang in Cheryls woonkamer onhandig in een kringetje staan, pakt zij uit: een peniskoker voor Cheryls overspelige echtgenoot annex charmezanger Martin Morero, een lendendoek voor haar als verkleednicht opgetuigde stylist Yari, en nog wat inheemse maskers en andere primitieve prullaria voor de rest.

Skitripjes en treurig overspel

Dit is een cruciale scène in de film. Want als je denkt dat dit leuk is – bijvoorbeeld als parodie op het inherente racisme van de personages, archetypen van de verschillende soorten rijk en chic in het Gooi – dan zit je de rest van de film goed. Maar nee. Claire laat Komo vervolgens overkomen. Djedje Apali die Komo speelt is bekend uit films van François Ozon en Claire Denis. Intelligente filmmakers die zich in hun werk kritisch en doordacht verhouden tot zaken aangaande genderstereotypen en (neo)koloniale verhoudingen. Nou zijn dat misschien termen die je met betrekking tot Gooische vrouwen niet moet gebruiken. We herinneren ons nog de scène uit de eerste film, waarin Cheryl en Martin bij de juf van hun zoontje Remy worden geroepen die zich in allerlei ingewikkelde termen afvroeg of het arme kind niet een beetje achterbleef. „Oh, bedoelt ze dát”, was uiteindelijk de conclusie. Belachelijk. Niks mis met Remy.

Toch vraag je je af wat Apali, met zijn achtergrond, vond van scènes in de film waarin Komo tot groot afgrijzen van iedereen met z’n handen eet, tijdens een bruiloft de bruid op het voorhoofd fluimt om het boze oog tegen te gaan, en bij de daaropvolgende begrafenis de rouwkrans verbrandt. Daarna is het al snel weer exit Komo. Claire hangt haar Afrikaanse gewaden en de gewoonten van haar minnaar aan de wilgen. En op wat treurig overspel, excessief shoppen en luxe skitripjes na keert de rust weer in het Gooi.

Wat zeggen zulke scènes nou? Wat zeggen ze over onze tijd, over de film, over het publiek waar hij op mikt? Is het exploiteren van clichés een hogere vorm van ironie? Net zoals het feit dat Linda de Mol de enige is die geen speciale grime heeft gekregen om haar bejaarde zelf te spelen? Waar is de beroemde zelfspot gebleven waarmee ze af en toe op de cover van haar eigen blad poseert?

Niet de tijd voor racistische grap

Gooische vrouwen 2 springt slordig om met zaken die aan seksisme en racisme grenzen. Omdat de film zich als familiekomedie afficheert, is die grens nog diffuser. Er is voor elke grap een tijd en een plaats, ook voor de meest foute, harde en cynische. Al moet je wel echt onder een steen hebben gelegen om je niet te realiseren dat dit niet de tijd is voor racistische grappen over rare Afrikanen.

Zelfs als je je best doet om te begrijpen dat ze iets over de naïveteit van de personages moeten zeggen. Als tijdsdocument maakt dat Gooische vrouwen 2 interessant en onthullend: hij legt het ware gezicht onder de plastische chirurgie van onze samenleving bloot.