Irak en Koerden na oliedeal weer samen tegen IS

Om het land bijeen te houden sloot de nieuwe Iraakse leider een pact met de Koerden. Een deal met sunnieten is lastiger.

De Iraakse regering en de regering van autonoom Koerdistan hebben een maanden slepend conflict over de verdeling van olie-inkomsten bijgelegd, dat een bedreiging vormde voor de eenheid van Irak. De deal wordt gezien als een cruciale stap naar meer samenwerking tussen Bagdad en de Koerden in de strijd tegen de terreurbeweging Islamitische Staat (IS).

Koerdistan zal 550.000 vaten olie per dag leveren, die via het Iraakse ministerie van Olie verkocht zullen worden. Ruim de helft van die olie zal komen uit de betwiste regio Kirkuk, die de Koerden in juni innamen nadat het Iraakse leger op de vlucht sloeg voor IS.

In ruil geeft de regering het Koerdische aandeel van de overheidsinkomsten (17 procent) vrij. Dat is al ruim een jaar bevroren als vergelding voor het feit dat Koerdistan zelf olie ging exporteren naar Turkije. Ook krijgt Koerdistan 1 miljard dollar om de salarissen te betalen van Koerdische strijders die vechten tegen IS. En de deal staat toe dat de VS wapens leveren aan de Koerden, maar alleen via Bagdad.

De deal zal de olieprijs nog verder onder druk zetten. Die daalde de afgelopen weken al tot 70 dollar per vat, de laagste prijs in vijf jaar. Dat betekent minder inkomsten voor Irak, die juist hard nodig zijn voor de strijd tegen IS.

De VS willen dat het Iraakse leger en de Koerdische peshmerga het voortouw nemen om de verloren gebieden te heroveren op IS. Het Congres stemde gisteren in met 500 miljard aan defensie-uitgaven, waaronder geld voor de wederopbouw van het Iraakse leger.

Het akkoord is het eerste belangrijke wapenfeit van de nieuwe Iraakse premier Haider al-Abadi, die onder zware Amerikaanse druk is aangesteld om Irak bijeen te houden en het diepe wantrouwen tussen Koerden, sunnieten en de door shi’ieten gedomineerde regering weg te nemen. Bij zijn aantreden in december gaven de Koerden Abadi drie maanden om een deal te sluiten. Anders zouden ze overgaan tot een boycot van zijn regering.

Abadi blijkt een meer constructieve premier te zijn dan de autoritaire Maliki. Maar de relaties met de Koerden verbeteren is een eenvoudiger opgave dan toenadering tot de sunnieten, die zich zeer slecht behandeld voelen door Bagdad. Sommige sunnitische stammen hebben zich aangesloten bij IS. Andere komen in Bagdad vragen om wapens om te vechten tegen IS, maar de regering wantrouwt hen.

„Waarom zouden we de sunnitische stammen wapens geven?”, zei Hisham Al-Zuhail, parlementslid voor de partij van oud-premier Maliki, zaterdag in deze krant. „Wie zegt dat zij die niet aan IS gaan verkopen? We hebben toch het leger en de shi’itische milities?” Die milities begaan echter net zulke gruwelijke misdaden tegen sunnieten als IS tegen shi’ieten.