Een lage olieprijs is welkom – maar niet zonder gevaren

Peperduur in de zomer, spotgoedkoop aan de vooravond van de winter: de prijs van ruwe olie is de afgelopen maanden in een vrije val geraakt. Van 115 dollar per vat is de prijs van Brent-olie gedaald naar 70 dollar per vat. Dat is een daling van een kleine 40 procent.

Olie is een van de belangrijkste variabelen voor de wereldeconomie én de wereldpolitiek. De prijsval van nu is het resultaat van een forse productiestijging, mede door de opkomst van Amerikaanse schalie-olie en het in bedrijf komen van meer productie in Libië, terwijl een groeivertraging in vooral China en Europa de vraag naar olie (en andere grondstoffen) drukt.

Het grillige prijsverloop van olie weerspiegelt de gang van zaken in de wereld en heeft er tegelijk grote invloed op. Dat maakt het lastig om in te schatten of de ontwikkeling gunstig is of niet.

Voor de meeste industrielanden is de lage olieprijs een meevaller. Topvrouw Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds stelde maandag bijvoorbeeld dat een olieprijs die duurzaam 30 procent lager is Europa 0,8 procent meer economische groei kan bezorgen. Dat is uitermate welkom in een periode dat de eurozone worstelt met het economisch herstel. Een lagere olieprijs is in wezen een transfer van inkomsten van producenten naar consumenten.

Er zijn ook nadelen aan een lage olieprijs: de inflatie is in Europa al zeer laag en kan door dalende energieprijzen tijdelijk omslaan in deflatie. De prikkel om zuinig met energie om te gaan wordt kleiner en alternatieve energiebronnen worden relatief minder rendabel. In het Westen zullen weinigen er een traan om laten als Rusland nu aan financiële kracht verliest. Maar dat het Rusland van president Poetin in financiële problemen kan komen, heeft eveneens nadelen. Het was al in toenemende mate onberekenbaar, en kan nu nog wispelturiger en gevaarlijker worden. Ook dát is een olie-effect.

De prijs van ruwe olie is notoir onvoorspelbaar. Dat maakt het riskant om er economisch én buitenlands beleid op te baseren. Er is sprake van terugkoppeling: juist het aantrekken van de wereldeconomie door de dalende olieprijs kan vervolgens voor een opleving van de olieprijs zorgen. De terugkoppeling geldt ook voor een productiedaling omdat veel schalie-olie bij de huidige prijzen onrendabel kan blijken. Het wegvallen van die productie drijft de olieprijs vervolgens weer op.

Rust op de oliemarkt is in de regel beter dan een wilde rit die de olieprijs nu en dan op een gunstig peil brengt. Dat wil niet zeggen dat de economische wind mee van nu niet welkom is. Maar reken voor het overige nergens op.