Twee werelden die niet samengaan

Eon splitst zichzelf en richt zich alleen nog op duurzaam. De energiewereld verandert zo snel, dat groen en fossiel niet meer in een bedrijf passen.

Door de opmars van wind- en ook zonne-energie verandert de relatie tussen stroomproducent en -afnemer ingrijpend. Foto Hollandse Hoogte

Revolutie in de energiewereld. De combinatie van traditionele energie-opwekking en duurzame energie-opwekking is niet langer houdbaar. Daarom heeft de Duitse energiereus Eon het drastische besluit genomen om zichzelf op te splitsen in twee bedrijven. Een duurzaam bedrijf dat de naam Eon zal blijven dragen en een ‘ouderwets’ bedrijf dat energie opwekt uit fossiele brandstoffen dat een nieuwe naam zal krijgen en in 2016 naar de beurs gebracht zal worden.

Dat is het antwoord van Eon op de crisis op de Europese energiemarkt. De prijzen op de zakelijke markt zijn zo laag dat opwekking in fossiele centrales vaak niet meer loont. De ene na de andere centrale gaat dicht, of wordt stilgelegd in afwachting van betere tijden. Grote spelers als Vattenfall (eigenaar van Nuon), RWE (eigenaar van Essent) en Eon hebben al miljarden moeten afschrijven op deze centrales.

Vattenfall, het Zweedse staatsbedrijf, probeert het tij te keren door de Europese tak van het bedrijf los te koppelen van de Zweedse kern. De verwachting is dat die Europese tak op een gegeven moment in de etalage wordt gezet.

Ook het Duitse RWE heeft strategische aanpassingen gedaan en de verschillende divisies opnieuw verdeeld, onder andere in een aparte duurzame tak. Maar zover als Eon gisteren aankondigde, gaat geen van beide.

Centraal versus decentraal

Eon-topman Johannes Teyssen stelt dat het bedrijf niet anders kan, omdat er – door de opkomst van duurzame energie – twee energiewerelden naast elkaar zijn ontstaan. De oude lineaire wereld waarin grondstoffen als olie, gas en steenkool in grote centrales worden omgezet in elektriciteit die via het distributienet bij de klant komt. En een nieuwe energiewereld die bestaat uit clusters decentraal opgewekte energie, door een lokaal windmolenpark of zonnepanelen, waarin nieuwe verbanden ontstaan tussen opwekkers en verbruikers.

Het energiebedrijf heeft besloten om die twee werelden voortaan strikt te scheiden. Eon wordt de merknaam voor de groene tak met een vermogen van 4,4 GW (gigawatt) op land en op zee in Europa, én op land in de Verenigde Staten. Hieronder valt ook het distributienet dat met steeds „intelligentere” systemen de klant bedient, die niet alleen afneemt, maar ook zelf opwekt, én energie bespaart. En niet te vergeten: 33 miljoen klanten, van wie er ruim 6 miljoen in Duitsland wonen. De rest is verdeeld over Europa en Turkije.

Fossiele tak naar de beurs

De fossiele tak gaat over naar een nieuw bedrijf, dat Eon in 2016 naar de beurs wil brengen. Hieronder vallen kernenergie-, kolen- en gascentrales, handel (voornamelijk in gas), waterkracht, exploratie en productie. De enorme schuldenlast (35 miljard euro) blijft bij de groene tak.

Het nieuwe bedrijf dat de traditionele activiteiten huisvest, krijgt zo de kans om met een nagenoeg schone lei te beginnen. De grote vraag is wat er met die fossiele tak gaat gebeuren bij een beursgang. Op dit moment is er maar één speler in Europa die zijn aandeel in gas en olie wil vergroten, en dat is het Russische Gazprom.

Eon werkt al nauw samen met het Russische gasbedrijf. Neem Nord Stream, de gasleiding die Rusland direct met Duitsland verbindt. Eon doet niet alleen voor 15,5 procent mee aan de joint venture, het betrekt ook een deel van zijn gas door die pijpleiding. Daarnaast heeft Eon een belang van 25 procent in het gasveld in Joezjno Roesskoje in Noordwest-Siberië. En juist die onderdelen komen in het nieuwe bedrijf terecht.

Maar politiek ligt het op dit moment niet voor de hand dat Gazprom zijn invloed in Europa nog verder vergroot. De relatie met de Russen wordt steeds problematischer door het optreden in Oekraïne en, in reactie daarop, de westerse sancties. De vraag is daarom wat er met de fossiele tak van Eon moet gebeuren als die eenmaal is afgesplitst en toch verlies blijft lijden.