Roebel stort in, Poetin in offensief

Economische problemen nemen snel toe, maar Poetin volhardt in anti-westers ramkoers.

De Russische roebel wordt bijna elke dag minder waard. Toch gaat president Vladimir Poetin van Rusland onverstoorbaar door met zijn anti-westerse beleid. Het Russische aardgas, samen met olie goed voor de helft van de staatsinkomsten, vloeit nog altijd grotendeels van oost naar west. Maar Poetin wil desondanks stoppen met de bouw van de gaspijp South Stream naar Bulgarije omdat de Europese Unie volgens hem onbillijke eisen aan staatsgasbedrijf Gazprom stelt.

Nationale eer gaat boven koopkracht. Thuis in Moskou is de roebel van zijn ankers geslagen. Als de burgers in de stad al dollars en euro’s kunnen krijgen – sommige banken hebben de hoeveelheid aan banden gelegd – dan moesten zij daar vandaag meer dan 52 respectievelijk 64 roebel voor betalen. Volgens ex-minister Aleksej Koedrin van Financiën is het einde van de devaluatie niet in zicht. De lage energieprijs én de sancties zullen de roebelkoers verder doen dalen, aldus Koedrin die in 2011 aftrad uit onvrede over de groeiende defensie-uitgaven die Poetin afdwong.

Ver weg in Ankara zette Poetin de EU voor het blok. Onverwacht kondigde hij aan geen gat meer te zien in de bouw van South Stream naar Bulgarije. „We zien ons genoodzaakt onze deelname te herzien. Als Europa het project niet wil realiseren, dan wordt het niet gerealiseerd”, aldus Poetin na een gesprek met de Turkse president Erdogan. Brussel eist dat Gazprom afziet van het monopolie op leverantie én distributie. Zolang Bulgarije zich aan de EU moet conformeren, is doorgaan met de aanleg „gewoon ongerijmd”, meent Poetin.

Waarna de Russische leider zijn nieuwe geopolitieke perspectief schetste. „We heroriënteren de stroming van onze energiebronnen naar andere regio’s in de wereld. We gaan die verschuiven naar andere markten. Europa krijgt die volumes niet, althans niet uit Rusland”, aldus Poetin.

Poetin verzond in Ankara zo twee boodschappen. Door te dreigen met stopzetting van South Stream zette hij Bulgarije onder druk. Mocht de levering via Oekraïne komende winter stagneren, dan krijgen de Bulgaren het koud. Met de suggestie dat Gazprom, dat al vier miljard euro heeft geïnvesteerd in het 30 miljard kostende South Stream, de pijplijn nog kan laten afbuigen naar de Turkse kust, maakte Poetin duidelijk dat hij via NAVO-bondgenoot Turkije een wig in de Europese Unie kan drijven.

Volgens de Russische politicoloog Sergej Karaganov is dat een uitgekristalliseerd concept van het Kremlin. Het wil zich zo teweerstellen tegen de „feitelijke Versailles-politiek” van het Westen. Karaganov doelt op het verdrag van Versailles waarmee Frankrijk en Engeland in 1919 het verslagen Duitsland uitzogen. Die politiek wordt weliswaar met „fluwelen handschoenen” uitgevoerd, maar ze „begrenst systematisch de vrijheid en invloedssfeer en markten van Rusland”, aldus Karaganov.

President Poetin wil zich uit de houdgreep bevrijden en gokt er op dat de Russische bevolking bereid is de prijs (inflatie, economische stagnatie) te betalen.