Richard III had blauwe ogen en blonde haren

Het is écht de Engelse koning Richard III, waarvan in 2012 het skelet in een graf onder ene voormalige parkeerplaats in Leicester is gevonden. En hij had blonde haren en blauwe ogen, schrijven onderzoekers in een vandaag gepubliceerd artikel.

Het skelet van de Engelse koning Richard III. Foto University of Leicester

Het is écht de Engelse koning Richard III, waarvan in 2012 het skelet in een graf onder een voormalige parkeerplaats in Leicester is gevonden. Nou ja, voor 99,999 procent zeker dan, zeggen onderzoekers in een vanmiddag verschenen publicatie in het tijdschrift Nature Communications.

De koning had blauwe ogen en, als kind, blond haar. Tenminste: uit zijn DNA rolt een kans van 96 procent op blauwe ogen en 77 procent op blond kinderhaar.

Een portret dat lijkt

De oudste twee portretten van de koning zijn van 25 jaar na zijn dood. Op het portret in de Society of Antiquaries lijkt Richard III het meest op de haarkleur die we bij skelet 1 kunnen verwachten, schrijven de onderzoekers. Dus er is niet alleen heeft Richard III een skelet, hij heeft nu ook een afbeelding die waarschijnlijk lijkt.

Richard III regeerde maar kort, van 1483 tot zijn dood op 22 augustus 1485 in de slag bij Bosworth. Toch is hij legendarisch, mede dankzij werk van Shakespeare. Hij was de laatste koning uit het huis van Plantagenet dat 300 jaar over Engeland heerste. Richard III had de troon overgenomen van zijn broer Edward IV, terwijl die twee zoons had. Richard is ervan beschuldigd zijn twee neefjes om het leven te hebben gebracht om zijn eigen koningschap veilig te stellen.

Overeenkomende doodsoorzaak

De 99,999 procent, of zelfs nog wat grotere zekerheid, komt uit een combinatie van DNA-onderzoek, koolstofdatering van het skelet, uit het onomstreden feit dat het een man was, van begin 30, met een vergroeide ruggengraat die in het graf onder de parkeerplaats lag. De schade aan schedel en botten komt tenslotte ook overeen met de beschrijving van Richards dood. Hij verloor zijn helm, zal een harnas aan hebben gehad, viel van zijn paard en kreeg een doodssteek van achter onderin zijn schedel toegediend. Vermoedelijk lag hij geknield voorover.

Richard was de laatste Engelse koning die in de strijd het leven liet en het was een koning zonder bekende begraafplaats. Tot 527 jaar later de resten van de begraafplaats van de kloosterkerk van Grey Friars werden teruggevonden, waar hij volgens overleveringen begraven lag. De kerk was kort na 1538 verwoest door Hendrik VIII. Daar is nu nog een wapenfeit aan toegevoegd: Richard III is de oudste mens waarvan de identiteit redelijk zeker is vastgesteld met DNA-technieken die bij juridisch (forensisch) onderzoek gebruikelijk zijn.

Verre familie gevonden

Een internationaal team van 18 onderzoekers, waaronder Manfred Kayser van de forensische moleculaire biologie van het Rotterdamse Erasmus MC, heeft de gedetailleerde resultaten van het DNA-onderzoek gepubliceerd. Ze concluderen dat dat op zichzelf ´matig bewijs’ levert dat het skelet werkelijk van Richard III is. De andere gegevens, omgezet in statistiek, waren broodnodig voor de toewijzing.

De kunst was om voor het DNA-onderzoek verre familie te vinden waarvan via stamboomonderzoek zeker was dat het familie was. De onderzoekers vonden vijf verre verwanten via de mannelijke lijn. Zij waren familie via Edward III, de overgrootvader van Richard III.

Lees morgen meer in NRC Handelsblad.