Obama wil camera’s op politie-uniform. Kunnen we straks iedere scheet volgen?

President Obama is van plan om 50.000 politieagenten uit te rusten met bodycamera’s: kleine camera’s die op het lichaam worden bevestigd en alle gesprekken en incidenten tussen een agent en burgers registreren. Wat zijn de voors en tegens? En: kunnen we straks iedere scheet volgen?

Agenten van het Washington DC Metropolitan Police Department laten de nieuwe bodycamera's zien. Foto EPA / Michael Reynolds

President Obama is van plan om 50.000 politieagenten uit te rusten met bodycamera’s: kleine camera’s die op het uniform worden bevestigd en alle gesprekken en incidenten tussen een agent en burgers registreren. Lokale politiekorpsen kunnen dit niet zelf betalen, dus het Witte Huis vraagt het Congres om 75 miljoen dollar om dit plan de komende drie jaar uit te rollen en agenten uit te rusten met camera’s.

Zo wil Obama de relatie tussen lokale politieagenten en burgers verbeteren. Het is een van de maatregelen van de Amerikaanse overheid naar aanleiding van de situatie in Ferguson, waar rellen plaatsvinden sinds de 18-jarige Michael Brown daar in augustus werd doodgeschoten door een politieagent.

Op de voet gevolgd worden

De cameraatjes zijn kleine apparaatjes die bevestigd kunnen worden op het uniform of bijvoorbeeld de zonnebril van een agent. Of te dragen als een headset, dat kan ook.

Amerika stuit wel op een praktisch probleem: dit plan kost serieus geld. Daarom schakelt Obama het Congres in; als dat akkoord gaat met het bedrag, dan zal overheidsgeld worden gebruikt om lokaal de politiemensen met camera’s uit te rusten.

De “Michael Brown-wet”

De ouders van Michael Brown houden vol dat agent Darren Wilson vervolgd zou zijn als er camerabeelden waren geweest van het contact tussen hem en Brown. Daarom roepen de ouders de staten op om de “Michael Brown-wet” in te voeren en agenten te verplichten om camera’s te dragen.

Ingrijpende verandering in het werk van agenten

Op dit filmpje is te zien wat de impact van bodycamera’s kunnen zijn:

Nog zo’n voorbeeld

In augustus werd John Crawford in een Wallmart-supermarkt doodgeschoten door twee agenten. Hij hield een nep-wapen vast. Later gaf Wallmart videobeelden vrij waarop precies te zien was wat er in de aanloop naar de dood van Crawford is gebeurd.

De beveiligingscamera’s registreerden dat Crawford door de winkel liep, eerst bellend in het gangpad en daarna het nep-geweer pakt uit het schap.

Vervolgens is te zien dat hij het “geweer” niet op iemand richt en er niet mee zwaait op het moment dat de politieagenten het vuur op hem openen. Vlak voordat hij wordt beschoten laat hij het “wapen” vallen en rent hij weg, waarna hij weer terugkomt.

Andere landen

In Engeland is afgelopen mei een proefperiode gestart met bodycamera’s. Vijfhonderd camera’s werden verdeeld over de agenten van tien eenheden in Londen. Wat de bevindingen zijn is nog onduidelijk. De pilot is daar ingevoerd na de kritiek rondom de dood van de 29-jarige Mark Duggan, die in augustus 2011 werd doodgeschoten door een agent. Daarna braken in Londen en andere Engelse plaatsen rellen uit.

Waarom niet?

Waarom zou je geen camera’s inzetten bij politiewerk? Zijn er ook nadelen? Zeker. Want hoe zit het met privacy? Van burgers: straks is op de beelden precies te zien hoeveel flatscreens er in huis hangen. En agenten: kunnen we straks iedere scheet volgen?

Mogen agenten zomaar iedereen filmen? Ook als ze bij iemand thuis over de vloer komen bijvoorbeeld? Daarover is nog discussie.

Een van de oplossingen is om agenten de camera uit te laten zetten op het moment dat ze hun voet over de drempel van iemands huis zetten, maar - je voelt hem al aankomen - dan kan het natuurlijk ook gebeuren dat er nou net geen beelden zijn van een cruciaal gesprek of incident.

De Amerikaan Jay Stanley, een senior politie-analist, schreef een rapport over bodycamera’s. Volgens Stanley kunnen zowel burgers als agenten profiteren van een camerabeleid:

“Het kan een win-winsituatie zijn. Veel agenten ervaren dat voor elke keer dat camerabeelden de acties van een gewelddadige agent registreren, ze in andere gevallen ook politie kunnen helpen bij het aantonen van een valse beschuldiging van misbruik of onprofessioneel gedrag.”

Hoe dan ook, beelden kunnen helpen om te reconstrueren wat er precies is gebeurd. Om het specifieke geval van Michael Brown als voorbeeld te nemen: de politie zegt dat Brown tijdens het incident opstandig en confronterend was en druk zwaaide met zijn armen, terwijl ooggetuigen juist zeggen dat Brown zich probeerde over te geven vlak voordat hij werd neergeschoten.