Dostojevski citeren in je datingprofiel? Reken dan niet op veel afspraken

‘I am a sick woman. … I am a spiteful woman. I am an unattractive woman.’ Geen ideale beginzin voor op een datingsite, zou je denken. Toch opent een 24-jarige Amerikaanse haar profiel op OKCupid ermee. Het blijkt een knipoog naar een literaire klassieker.

Eigenlijk is het meer dan een knipoog. Want de 24-jarige Amerikaanse bouwde haar gehele profiel op OKCupid op uit citaten uit Aantekeningen uit de ondergrondse (1864), een novelle tegen het vooruitgangsdenken van de Russische schrijver Fjodor Dostojevski. En daar doet ze, gezien haar profielnaam, ook niet al te geheimzinnig over. Die profielnaam luidt: ‘NotesFromUndergr’. Met dat profiel zoekt ze ‘mannen die van vrouwen houden’, die dichtbij haar wonen (Portland, Oregon), die single zijn en openstaan voor een langdurige of kortstondige relatie.

Ze paste de citaten uit ‘Ondergrondse’ wel eerst aan. De naamloze verteller in Dostoyevksi’s novelle is namelijk een man. Diens eerste woorden, tevens de eerste zinnen uit het boek, luiden (in het Engels) dan ook als volgt:

‘I am a sick man…. I am a spiteful man. I am an unattractive man.’

In de laatste Nederlandse vertaling van het werk - verschenen in 2006 bij Athenaeum Polak & Van Gennep - staat er:

‘Ik ben een zieke man… Ik ben een boze man. Een onaantrekkelijke man.’

De mens zoals je hem liever niet ziet

De keuze voor Dostojevski’s boek is opvallend. Want er zijn vast klassiekers uit de wereldliteratuur te vinden, waarin de ik-persoon wat vleiender woorden voor zichzelf overheeft. De eerste zinnen uit ‘Ondergrondse’ zijn al niet heel sierlijk. Het vervolg, ook opgenomen in het datingprofiel, is dat evenmin:

‘I believe my liver is diseased. However, I know nothing at all about my disease, and do not know for certain what ails me. I don’t consult a doctor for it, and never have, though I have a respect for medicine and doctors.’

Die naamloze verteller, zo benadrukte Bas Heijne in zijn bespreking van het Dostojevksi’s boekje in NRC Handelsblad, is ‘de mens zoals we hem liever niet willen zien’:

‘overspannen, agressief, onberekenbaar, en onredelijk tot in het diepst van zijn wezen. Zijn geest draait overuren, voortdurend valt hij zichzelf in de rede. Teruggetrokken in zijn donkere hoekje, ver weg van wat hij ‘het levende leven’ noemt, bestookt hij de mensheid met zijn manische cultuurkritiek.’

Daar kun je je maar beter niet aan spiegelen. Zeker niet op een datingsite.