Zwitsers verwerpen ‘goud-referendum’

Tot opluchting van de centrale bank hoeft Zwitserland niet op grote schaal reserves in goud aan te gaan houden.

Foto Reuters

Zwitserland houdt viermaal per jaar volksreferenda, maar bij de Zwitserse Nationale Bank (SNB) hebben ze daarover zelden zo in de rats gezeten als deze keer. Want één van de drie voorstellen waarover de Zwitserse bevolking zich gisteren moest uitspreken, ging over de SNB.

Het voorstel was om de Nationale Bank te verplichten voortaan 20 procent van haar reserves in goud vast te zetten. Ook mocht ze geen goud meer verkopen en moesten alle Zwitserse goudreserves worden teruggehaald naar Zwitserland.

Dat 77 procent van de bevolking dit voorstel verwierp, zorgde voor veel opluchting op het hoofdkantoor in Zürich. SNB-president Thomas Jordan had het voorstel, bedacht door drie leden van de extreem-rechtse Zwitserse Volkspartij – al jaren de grootste partij van het land – vorige week „nutteloos en gevaarlijk” genoemd.

Als de Zwitsers gisteren ja hadden gezegd, had Jordan de komende vijf jaar voor ongeveer 70 miljard euro aan goud moeten aankopen. De huidige goudreserves beslaan immers maar 8 procent van de activa. Jordan had als alternatief euro’s kunnen verkopen. Maar daardoor was de Zwitserse frank meteen omhooggeschoten.

De Zwitserse Nationale Bank heeft afgelopen jaren enorme euro-voorraden aangelegd om de frank stabiel te houden op 1,20 euro. Euro’s vormen nu 45 procent van de vreemde valutareserves van de centrale bank; 29 procent bestaat uit dollars.

Door de eurocrisis is de frank als ‘veilige haven’ bij beleggers zo in trek geraakt, dat de Zwitserse munt keihard is geworden. Zwitserse exportproducten zijn duurder dan voorheen. Zwitserland is als vakantieland voor veel Europeanen onbetaalbaar geworden.

Turbulentie

Een ‘ja’ gisteren had alle pogingen van de Nationale Bank om dit effect te dempen op losse schroeven gezet. Jordan had zijn beleid om euro’s te kopen wel kunnen voortzetten, maar dat beleid zou duurder worden, omdat hij dan óók gestaag goud had moeten bijkopen. De goudprijs, die afgelopen jaar daalde, was bij een Zwitsers ‘ja’ waarschijnlijk de lucht in geschoten.

Om al deze redenen steunde geen van de politieke partijen het voorstel ‘Spaar ons Zwitserse Goud’. Ook de Volkspartij voorzag turbulentie en ging er officieel niet achter staan.

Na afloop zei één van de initiatiefnemers, Luzi Stamm, dat „er na deze uitspraak van het volk geen reden is om binnen afzienbare tijd met nog zo’n voorstel te komen”. De onafhankelijkheid van de Nationale Bank lijkt voorlopig gered.

Maar het feit dat dit voorstel überhaupt werd ingediend, is een signaal dat veel Zwitsers het gevoel hebben dat hun land belegerd wordt. Begin november zei 44 procent het Goud-voorstel „sympathiek” te vinden.

De bondgenoten Verenigde Staten en de Europese Unie (waarvan Zwitserland geen deel uitmaakt, maar waarmee het wel nauw samenwerkt), hebben afgelopen jaren het Zwitserse bankgeheim vermorzeld.

’s Werelds grootste vermogensbeheerder, het Zwitserse UBS, ging bijna ten onder in de kredietcrisis. De staat moest haar redden. Nu liggen de superlage Zwitserse belastingen voor buitenlandse bedrijven onder vuur.

De eurocrisis kostte Zwitserland, een van de rijkste landen ter wereld, miljarden. Het succes trok rijke migranten aan, maar steden raken nu verstopt en het platteland ligt vol beton. Dit alles maakt de Zwitsers onzeker over hun plek in de wereld.