Volkswoede na vrijspraak Mubarak

Intrekken van aanklacht tegen oud-president is logische conclusie van terugkeer oude, autocratische Egypte

Oud-president Mubarak op weg naar een ambulance, nadat een rechtbank in Kairo hem heeft vrijgesproken. De ambulance bracht hem naar het ziekenhuis waar hij tot het vonnis onder huisarrest stond. Foto AFP

Veel Egyptische activisten waren vastbesloten het slot van Mubaraks rechtszaak zaterdag gewoon te negeren. Dat de oud-president zou worden vrijgesproken leek bij voorbaat vast te staan. Het was de logische conclusie van de terugkeer van het oude, autocratische Egypte die zich de afgelopen anderhalf jaar heeft voltrokken.

Maar toen het vonnis eenmaal viel, maakte dat toch veel emoties los bij degenen die in 2011 zo enthousiast hadden meegedaan aan de opstand tegen Mubarak. „Ik zei dat het mij niets kon schelen en dat ik niet eens zou kijken”, zei de bekende blogster @zeinobia op Twitter. „Dat was een leugen en nu ben ik aan het huilen.”

De vrijspraak van Mubarak, zijn twee zonen en andere prominenten van zijn regime deed veel Egyptenaren bruusk ontwaken uit de winterslaap waarin ze waren gedommeld. „Het was niet zozeer dat Mubarak vrijgesproken werd, maar alle anderen ook: minister van Binnenlandse Zaken Habib Al-Adly, en Ismail El-Shaar, het hoofd van de politie in Kairo. We hadden niet verwacht dat ze allemaal de dans zouden ontspringen”, zegt Amr, een activist van het eerste uur.

Plots bleek helemaal niemand verantwoordelijk te worden gehouden voor de dood van meer dan achthonderd betogers tijdens de achttien dagen durende opstand. Zo’n 170 individuele politiemannen waren eerder al vrijgesproken, of kregen korte, voorwaardelijke straffen.

„Vandaag worden wij opnieuw gedood”, zei Amal Shaker, wiens zoon Ahmed Zain El Abedin werd gedood, na afloop van het proces tegen de journalisten. „Eerst hebben ze de politiemannen vrijgesproken die de bevelen opvolgden; nu zijn ook zij die de bevelen hebben gegeven vrijgesproken.”

De verontwaardiging zorgde ervoor dat in de vooravond groepjes mensen afzakten naar het Tahrirplein, hermetisch afgesloten door het leger. De 6 april-beweging, een drijvende kracht achter de opstand van 2011, riep haar leden op te betogen.

Een paar uur later was de betoging uitgegroeid tot een paar duizend mensen. Een peuleschil in vergelijking met de massabetogingen die Egypte de afgelopen vier jaar heeft gekend, maar een gedurfde daad in het Egypte van vandaag. Onder de nieuwe betogingswet riskeert iedereen die zonder toestemming betoogt drie jaar cel.

Aanvankelijk leek de politie de betogers te laten begaan. Maar omstreeks half negen werden waterkanonnen, traangas en geweren met hagel ingezet. In een mum van tijd was het Abdel Moneim Riad-plein, vlakbij het Egyptische Museum, schoongeveegd.

De politie zegt dat zij pas heeft ingegrepen toen leden van de nu verboden Moslimbroederschap zich onder de betogers mengden. Ooggetuigen zeggen echter dat de aanwezigheid van moslimbroeders minimaal was.

Ook oud-activist Amr was voor het eerst sinds lange tijd weer van de partij. Hij werd met een vriend opgepakt. „De politie was zeer efficiënt. Er was geen ontsnappen aan. We zijn op een bus gesprongen maar de politie heeft ons eruit gehaald.” De twee werden in een boevenwagen gegooid die daarna jacht maakte op andere betogers. Ze kregen een paar rake klappen.

Enkele agenten toonden zich ook van hun menselijke kant. Amr: „Eén agent fluisterde mij toe dat ik vooral mijn naam niet mocht geven. Anders keek ik tegen drie jaar cel aan.”

Terwijl hij in de boevenwagen zat dacht Amr terug aan de vrienden met wie hij sinds 2011 de revolutie heeft gevoerd. „Van een groep van zo’n twintig is de helft dood en de andere helft zit in de gevangenis. Ik vroeg me af wie ik zou terugzien in de gevangenis.”

Amr en zijn vriend mochten de zaak uiteindelijk schikken. Bij de schermutselingen vielen wel 2 doden; 85 betogers werden gearresteerd. Gisteren werd op universiteitscampussen in Kairo en elders opnieuw betoogd tegen de vrijspraak van Mubarak.