Oververhit debat in het ECB-bestuur bedreigt nu de euro

De topman van de Duitse centrale bank aanvaardt de Europese Centrale Bank niet als monetaire autoriteit, meent Melvyn Krauss.

De tegenstanders van kwantitatieve versoepeling hebben het volste recht om tegen deze ongebruikelijke monetaire stimuleringsmaatregelen te pleiten, zolang ze dit maar in de juiste forums doen. Kwantitatieve versoepeling is vergroting van de geldvoorraad door de centrale bank door middel van aankoop van bijvoorbeeld staatsobligaties.

Sommige tegenstanders kiezen volstrekt misplaatste gelegenheden om hun gelijk te halen en proberen bovendien door persoonlijke aanvallen op Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) diens politieke standpunten te ondergraven. Dit heeft een slechte uitwerking op de Europese geloofwaardigheid. Hoe kan de markt zich aan de indruk onttrekken dat Europa in grote wanorde verkeert als de chef van de Bundesbank, Jens Weidmann, in de belangrijkste Amerikaanse zakenkrant zijn collega’s bij de Europese Centrale Bank de maat neemt? Of kijk eens naar de roddelcampagne tegen Draghi’s stijl van leidinggeven. Reken maar dat de ‘fluisteraars’ zich niet in donkere steegjes tegen verslaggevers zouden beklagen over Draghi’s vermeende gebrek aan collegialiteit als de ECB-president tegen kwantitatieve versoepeling zou zijn. Dan werd hij de hemel in geprezen.

Het oververhitte karakter van het debat is te wijten aan iets wat dieper gaat en wezenlijker is dan de verruiming van de geldhoeveelheid. Ik vermoed dat achter de schermen een onbesliste ‘bendeoorlog’ gaande is over de hiërarchie bij de Europese Centrale Bank. De Bundesbank, de Duitse centrale bank, heeft de ECB nooit aanvaard als de enige monetaire autoriteit in Europa en wil met alle geweld als gelijkwaardige partner het podium met de Europese Centrale Bank delen. Jens Weidmann wil gewoon niet accepteren wat zijn plaats is in de Europese monetaire hiërarchie – dat draagt het sterkste bij aan de discussie over monetaire versoepeling.

De doordrijverij van de tegenstanders van monetaire versoepeling maakt dat de geloofwaardigheid van de ECB in het geding is gekomen. Daardoor kan de effectiviteit van alle monetaire ECB-initiatieven verminderen, juist op een moment dat Europa dringend behoefte aan een extra monetaire stimulans heeft.

De jongste prognoses van de Europese Commissie voor de eurozone zijn belabberd, de groei van het bruto binnenlands product in de eurozone lag in het derde kwartaal amper boven nul en de Aziatische markten voor de Europese export staan op instorten. Anders gezegd: Draghi heeft geen tijd te verliezen. Hoe langer hij aarzelt, hoe meer tijd zijn tegenstanders hebben om samen te spannen tegen hem en de maatregelen die Europa – en Duitsland – hard nodig hebben om weer op de been te komen.

Bovendien zou het hele streven van de ECB naar een inflatie van iets minder dan twee procent in het geding kunnen komen als deze centrale bank maar blijft wachten met de enige beleidsmaatregel die de inflatie weer op gang zou kunnen brengen: de aankoop van staatsobligaties. Nog langer talmen zou echt rampzalig zijn voor de geloofwaardigheid van de bank.

Feit is dat Europa en de euro zich niet kunnen veroorloven dat de Bundesbank haar ‘bendeoorlog’ tegen de ECB wint. Een zege van Weidmann – die in de eurozone tot deflatie kan leiden – zou de schuldenlanden in Zuid-Europa danig afknijpen. Waarmee ultrarechtse, anti-euro gezinde partijen in de kaart worden gespeeld. Wie zit daarop te wachten?

De toekomst van de euro zou onzeker worden bij een Duitse overname van het monetaire beleid. Vooral de kleinere zuidelijke landen hebben daar niet voor getekend toen ze instemden met de invoering van de euro. Zij hebben de zeggenschap over hun eigen monetaire beleid niet opgegeven om zich door de Bundesbank te laten regeren. De aantrekkingskracht van de euro is voor hen altijd geweest om op gelijke voet met de grotere landen te kunnen deelnemen aan de vaststelling van het monetaire beleid voor de hele eurozone.

De strijd om monetaire versoepeling gaat niet alleen om financieel-technisch ingewikkelde kwesties. Het is een zaak die direct het voortbestaan van de euro raakt en die over de dure stuiptrekkingen gaat die Europa ondergaat als blijkt dat de gemeenschappelijke munt weinig meer was dan een dekmantel voor de overname door de Bundesbank van het Europese monetaire beleid. Draghi heeft de stemmen voor monetaire versoepeling. Die moet hij gebruiken voor het te laat is.