In deze regie is Vrijdag een klein, dapper en roerend familiedrama

Scène uit ‘ Vrijdag’ bij het Nat. Toneel Foto ben van Duin

Welbeschouwd is het anno 2014 een onmogelijk stuk, Vrijdag (1969) van Hugo Claus, zoals het probeert christelijke symboliek te verenigen met de sixties-utopie van vrije liefde. Gechargeerd gesteld is het een ode aan incest als zuivere liefde. De 17-jarige dochter-verleidster als heiland, de Daad als zoet moment van verlossing. Maar als je het stof van dat verouderde denken eraf blaast, blijft een klein, dapper, roerend familiedrama over. En dat is Vrijdag geworden in de handen van Casper Vandeputte bij het Nationale Toneel.

Ontdaan van ruis blijkt ook de kracht van het stuk. Het grootste deel bestaat uit de knetterende confrontatie tussen Georges Vermeersch, terug uit de gevangenis na de incest, zijn vrouw Jeanne, en buurman Erik, met wie Jeanne een affaire en een nieuwe baby heeft. Gevangen in die bizarre ménage-à-trois gaan de drie de pijn niet uit de weg, maar beuken er dwars doorheen. Waar heeft Erik Jeanne geneukt, wil Georges weten. Hoe, en hoe vaak? En Georges biecht hen de misdaad op die hij altijd heeft ontkend. Toch laten de drie elkaar niet los. Wonderlijk, maar toch geloofwaardig en ontroerend. Een man kan de ergste misstap begaan, maar daarmee zijn vriendschap of liefde niet meteen voorbij.

De regie van Vandeputte is vaardig, intelligent en ingetogen; dienstbaar aan de sterke acteurs die het emotionele vuurwerk mogen leveren. Ariane Schluter (Jeanne) huppelt als een schoolmeisje over toneel, aanvankelijk één en al ontkenning, terwijl de competitie met haar dochter continu voelbaar is. Vincent van der Valk maakt een mooi tragikomisch nummer van Erik– type grote mond, klein hartje – wiens eerbied voor Georges groter is dan zijn interesse in Jeanne.

En Stefan de Walle is een adembenemende, deerniswekkende Georges. Tragisch, onhandig, ontredderd; slachtoffer van een verboden verlangen. „Jij zat al in de gevangenis, voor je in de gevangenis zat”, zegt Jeanne. En zo speelt De Walle hem, trefzeker, consequent en hartverscheurend; een monument voor een gevallen man, voor wie nog een restje hoop bestaat. Misschien.