Hou eens op met sparen

Foto iStock

We moeten ophouden om zoveel spaargeld in beleggingen te stoppen en te geloven dat we dan straks een mooi pensioen hebben, vindt Robin Fransman. In zijn boek Sparen is geen deugd laat hij weinig heel van de manier waarop Nederland zijn pensioen regelt.

Twitter avatar pvkleef Peter van Kleef Botw-borrel ingeluid met boekpresentatie @RF_HFC. Straks DNB-pres Klaas Knot http://t.co/OfaTz99Lj4

Heeft hij gelijk? Deze drie deskundigen reageren op zijn stellingen.

Arvid Hoffmann. Universitair docent aan de faculteit bedrijfskunde & economie van Universiteit Maastricht, gespecialiseerd in financiële beslissingen van particulieren en beleggingspsychologie.

Hendrik Meesman. Directeur en oprichter (in 2005) van beleggingshuis Meesman Indexbeleggen, werkte eerder bij MeesPierson en Goldman Sachs als beleggingsadviseur en analist.

Jeannette Scheepers. Onafhankelijk financieel planner met een praktijk in België, vooral gericht op vermogende Nederlanders die net over de grens wonen.

Stelling 1. Los af en verbouw je huis.

“Betaal vóór je pensioen je hypotheek volledig af, investeer in je huis, neem zonnepanelen en koop vlak voor je pensionering een nieuwe auto. Dan heb je bijna de helft minder inkomen nodig na je pensioen: een gepensioneerd huishouden van twee besteedt gemiddeld 45 procent van zijn uitgaven aan transport, energie en woonlasten.”

Goed idee?

Arvid Hoffmann: “Verstandig om zo de vaste lasten te verlagen, maar het is nooit zeker dat je dan geen woonlasten meer hebt. De overheid is onvoorspelbaar: stel dat je belasting moet gaan betalen over je woningwaarde. Wil je de zekerheid dat je geld hebt, steek dan 10 procent van je spaargeld in goud en zilver. Leg dat in een bankkluis, dan weet niemand ervan en kun je het altijd omzetten in cash.”

Hendrik Meesman: “Grote kans dat de hypotheekrenteaftrek ergens de komende decennia wordt afgeschaft. Dus ja, slim om extra af te lossen. Of investeringen in je huis lonen, is niet zeker. Periodes van hoge huizenprijzen worden steevast afgewisseld worden door tijden van lage prijzen, die soms wel 50 jaar duren. Goed denkbaar dat we dat nog eens meemaken, bijvoorbeeld als de rente sterk stijgt. Ook reden om nu af te lossen, vóór de rente stijgt en je hypotheek duurder wordt.”

Jeannette Scheepers: “Dertigers, veertigers en vijftigers moeten niet al hun spaargeld inzetten op extra aflossingen. Dan zit al je geld vast in het huis en heb je geen cash om een inkomensklap op te vangen. Met een spaarpot ben je flexibeler. Nadert je pensioen en loop je geen risico op ontslag meer, dan los je met die pot in één klap je hypotheek af.”

2. Investeer in de echte economie

“Beperk het bedrag dat je in deposito’s, aandelen en obligaties stopt: Nederland heeft al te veel geld opgepot in beleggingen. Je kunt beter investeren in de reële economie, zodat die weer op gang komt. Rijke particulieren investeren vaak geld in onderhandse leningen aan mkb-bedrijven of in durfkapitaalfondsen. Dat zouden alle burgers moeten kunnen doen.”

Goed idee?

Hendrik Meesman: “Het hoge niveau van beleggingen in Nederland is vooral een probleem voor onze economie in combinatie met de hoge hypotheekschuld. Dat Nederland zoveel geld in beleggingen heeft vastzitten, komt vooral door onze pensioenfondsen. De overheid is als eerste aan zet om de kwakkelende economie aan te pakken, niet de burger.”

Arvid Hoffmann: “Fransman voorspelt de toekomst op basis van de huidige economische situatie, maar zo werkt dat niet. Ik mis feitelijke onderbouwing voor zijn theorie. Los daarvan: hij bepleit dat particulieren hun pensioenvermogen spreiden en ook buiten de beurs investeren. Dat is wél een goed idee, juist omdát je de toekomst niet kunt voorspellen. Investeren in durfkapitaalfondsen of onderhandse leningen raad ik particulieren sterk af.”

Jeannette Scheepers: “Inderdaad kunnen burgers meestal niet rechtstreeks investeren in private equity of onderhandse leningen. Of dat erg is, is de vraag: het is wel erg risicovol. Wat soms wel goed werkt, is investeren in het bedrijf van een bekende. Als je van dichtbij kan zien hoe het bedrijf functioneert en je toegang krijgt tot inside information zijn de risico’s soms beter in te schatten.”

3. Reken niet op beleggingswinst, word huisbaas

“Over 20 à 25 jaar zijn er heel veel gepensioneerden die hun beleggingen willen verkopen, en minder geïnteresseerde jonge kopers. Die scheve verhouding tussen vraag en aanbod vergroot het risico op een prijsval en op lagere pensioeninkomsten. Zoek dus ook alternatieve investeringen: koop bijvoorbeeld een studentenhuis in Amsterdam voor 75.000 euro. Zekere huurinkomsten, die je kunt aanpassen aan de inflatie.”

Goed idee?

Arvid Hoffman: “Deze redenatie klopt niet. Hoe vraag en aanbod op de beurs zich ontwikkelen is echt onvoorspelbaar. Bovendien, je hoeft beleggingen niet te verkopen tegen je pensioen. Kies je voor effecten in degelijke bedrijven, dan levert dat minstens 3 procent per jaar van het belegd vermogen op. Stel, je hebt 10.000 euro per jaar nodig. Dan heb je zo’n 270.000 euro vermogen nodig om van die 3 procent rendement te leven.”

Hendrik Meesman: “Of zo veel gepensioneerden over twintig jaar hun beleggingen verkopen, weten we niet, en ook niet of er dan weinig kopers zijn. Misschien gaan Aziatische burgers straks wel massaal beleggen. Investeren in een Amsterdams studentenhuis lijkt veilig, maar je weet het nooit zeker. Het is ook niet voor iedereen: je moet een hoog bedrag ineens neerleggen.”

Jeannette Scheepers: “De prijs van een aandeel is grotendeels gebaseerd op de reële waarde van een bedrijf, dus op hoe goed het draait. Zolang je belegt in ondernemingen die gezond zijn, is er dus niets aan de hand. Vastgoed kopen kan ook, maar dan moet je wel geld hebben. Banken staan niet te springen om je daarvoor een lening te geven.”