Column

Hoorcollege voor ruim een miljoen kijkers

‘DWDD University’ met Robbert Dijkgraaf’. VARA

Matthijs van Nieuwkerk spreekt een hoogleraar het liefst aan met „professor”. Er zijn een paar favorieten: zijn oude leermeester Herman Pleij, sinds kort neuropsycholoog Erik Scherder, die olijk actie voert tegen een zittend bestaan, maar toch vooral theoretisch natuurkundige Robbert Dijkgraaf.

Er zaten er laatst zelfs een stuk of zes tegelijk aan tafel in DWDD (VARA) om over foute woorden te praten. Het viel niet te loochenen dat ook professoren heel gewone mensen zijn, met specialistische kennis, soms een stokpaardje en bijna per definitie didactische vaardigheden. Daar kun je maar beter gebruik van maken.

Dijkgraaf mocht al drie keer eerder een hoorcollege geven van drie kwartier onder de verzameltitel DWDD University. Dat doet de directeur van het Institute for Advanced Study te Princeton werkelijk heel erg goed: live in de Gashouder voor een publiek van 1.100 mensen, zonder een autocue of een spiekbriefje. Nog beter is de presentatie, die van zijn heldere betoog over onderwerpen die de gemiddelde kijker van NPO1 moeten duizelen, aantrekkelijke televisie weet te maken. Er keken vrijdag maar liefst 1,1 miljoen mensen naar een verhandeling over het Oneindige, door een docent met rode lemniscaten op zijn zwarte stropdas.

Spelenderwijs viel er zeer veel op te steken van het met grappige filmfragmenten en state-of-the-art-videoprojecties geïllustreerde kennisbombardement.

Het ging onder meer over culturen zonder getallen, over de voorstelling van getallen als een quadriljoen (1 met 24 nullen) aan de hand van pakken hagelslag, over kansberekening en loterijen, over Pythagoras als sekteleider en het gevaar van over het oneindige nadenken in culturen waar zulke kennis is voorbehouden aan een Opperwezen.

Om aan te tonen waarom regendruppels meestal niet regelmatig vallen, waren de geboortedata van alle 1.142 bezoekers door de redactie op een verjaardagskalender geschreven. Op drie dagen waren zeven aanwezigen tegelijk jarig, andere dagen moesten leeg blijven. De kans dat op een verjaardagskalender met 50 namen twee mensen op dezelfde dag gefeliciteerd moeten worden kan worden berekend: 95 procent.

Subliem hoogstandje was een droste-effect op een videoscherm, waarbij elk oneven beeld de professor toonde en elk even beeld Matthijs. Of nog fraaier: het slot waarin Dijkgraaf eindeloos vermenigvuldigd werd als denkbare levensvorm in andere uithoeken van het heelal: Being Robbert Dijkgraaf.

Het succes van Dijkgraaf en zijn op de inhoud van keukenkastjes gebaseerde college is buitengewoon bemoedigend, om verschillende redenen. De belangrijkste is dat het de honger aantoont naar kennis onder een breed publiek. De kaartjes waren binnen een uur uitverkocht.

En dat amusement op NPO1 niet per definitie hersenloos hoeft te wezen. Als geavanceerde televisietechniek en gepassioneerde leraren elkaar weten te vinden, dan wordt er niet weggezapt.