Fyra-boek kijkt naar wat aan trein vooraf ging

Reconstructie van treindrama.

De FNV stelde slechts één voorwaarde aan de financiering van een journalistiek boek over de Fyra: het moest leesbaar zijn voor machinisten en conducteurs, de FNV-leden bij het spoor.

Aan die voorwaarde hebben Marcel van Silfhout, zelfstandig onderzoeksjournalist, en Andries van den Berg, zelfstandig vakbondsadviseur, voldaan. Hun boek De Ontsporing, over hoe het zo vreselijk mis kon gaan met de hogesnelheidstrein in Nederland, is zeer leesbaar en toegankelijk.

De auteurs spraken met ruim veertig betrokkenen bij de Fyra, met name mensen aan de NS-kant en met name uit de fase van de aanbesteding, rond de eeuwwisseling. De nadruk van hun boek ligt meer op de schermutselingen rond de aanbesteding dan op de tweede akte van het drama, na de keuze voor fabrikant AnsaldoBreda.

De weerslag van al die gesprekken laat zien dat het project vanaf het allereerste begin gedoemd was te mislukken, en dat de animositeit tussen NS enerzijds en ambtenarij en politiek anderzijds het tien jaar lang onmogelijk maakte om de verkeerde uitgangspunten bij te stellen.

Dat de auteurs niets moeten hebben van liberalisering op het spoor, en dus ook niets van de aanbesteding, is een niet te missen boodschap. Die stellingname, toevallig of niet passend bij de FNV, doet afbreuk aan de journalistieke verdienste van De Ontsporing. Als reconstructie door middel van ‘oral history’ is het wel een waardevolle bijdrage aan de Fyra-geschiedschrijving. En verplicht leesvoer voor de leden van de parlementaire enquêtecommissie.