Donald Tusk, ‘zoon van Polen’, is nu ‘vader van Europa’

“De favoriete zoon van Polen” zal nu aan de slag gaan als de “vader van onze unie”. Met die woorden richtte aftredend president van de Europese Raad Herman van Rompuy zich vanochtend tot zijn Poolse opvolger Donald Tusk, die nu officieel aan de slag kan. Hij begint, zo zei hij in zijn toespraak, met een sterk gevoel van missie.

Vandaag werd de Poolse ex-premier Donald Tusk beëdigd als de nieuwe president van de Europese Raad, als opvolger van de Belg Herman van Rompuy. Foto AP/ Virginia Mayo

“De favoriete zoon van Polen” zal nu aan de slag gaan als de “vader van onze unie”. Met die woorden richtte aftredend president van de Europese Raad Herman van Rompuy zich vanochtend tot zijn Poolse opvolger Donald Tusk, die nu officieel aan de slag kan. Hij begint, zo zei hij in zijn toespraak, met een sterk gevoel van missie.

Twitter avatar eucopresident Donald Tusk It is a great honour & a great challenge for me to start working here. Je me réjouis à l’idée de travailler avec vous http://t.co/jpTrNI4IUF

Europa heeft volgens Tusk succes nodig, en dat betekent voor hem vier dingen:

  • De fundamentele Europese waarden - vrijheid en solidariteit - moeten beschermd worden tegen bedreigingen vanuit en van buiten de EU, net als haar eenheid.
  • De EU moet volgens hem ook internationaal sterk zijn, haar grenzen beschermen en buurlanden die dezelfde waarden delen steunen.
  • Daarnaast noemde Tusk de relatie tussen Europa en de Verenigde Staten de “ruggengraat” voor de democratische gemeenschap.
  • Tot slot hamert hij op het belang van het beëindigen van de economische crisis.

Tusk had lovende woorden voor voorganger Van Rompuy. Hij noemde het een zware taak de Belg op te volgen en roemde hem als een man die compromissen sloot en overeind bleef tussen harde karakters.

Twitter avatar casalonsos Stéphane Alonso #Tusk roemt #VanRompuy als man die compromissen sloot en overeind bleef tussen ,,harde karakters”. Ik was zelf ook niet altijd een engel.”

Eerst niet, toen wel naar Brussel

De 57-jarige Tusk was van 2007 tot 2014 premier van Polen. Hij legde die functie een jaar eerder neer om Van Rompuy te kunnen opvolgen. De keuze voor Tusk tekende ook de verschuiving van de EU van de westelijke naar de oostelijke kant, des te interessanter en belangrijker geworden door de oorlog in Oekraïne. De spanningen met Rusland vormen ook een uitdaging voor de Pool, want eenheid wat betreft beleid tegen het land ontbreekt momenteel, schrijft persbureau AP.

Tusk had medio vorig jaar nog uitgesloten naar Brussel te vertrekken, maar bedacht zich. Dat wordt vaak toegeschreven aan de Duitse bondskanselier Angela Merkel, schreef onze correspondent Stéphane Alonso dit weekend in een profiel over Tusk, maar onterecht:

“Dat is niet zo, zeggen ingewijden: de bondskanselier hecht zeer aan de goede relatie met Polen en vreest dat die met zijn vertrek juist op het spel wordt gezet. Wat gebeurt er dan wel? Twee dingen: ten eerste claimen de Italianen de ook door Polen felbegeerde post van ‘buitenlandcoördinator’. De Polen, die aan de beurt zijn voor een topfunctie, moeten gecompenseerd worden. Tusk komt zo toch weer in beeld als ‘president’.

Bovendien breekt eind 2013 de Oekraïne-crisis uit, kort daarna wordt de Krim door Rusland geannexeerd. De Europese Unie is uit het lood geslagen door de inmenging van Rusland, tot dan toe beschouwd als ‘strategische partner’. Moskou krijgt sancties opgelegd, maar de verdeeldheid hierover tussen EU-lidstaten, met verschillende zakelijke belangen in Rusland, is nooit ver weg. Het bewaren van de eendracht voelt voor ex-dissident en historicus Tusk opeens als een historische opdracht.”

Lees ook in NRC Weekend: De keizer van Europa - een portret van Donald Tusk van onze correspondent in Brussel, Stéphane Alonso.(€)