‘Vete tussen politiek en NS oorzaak Fyra-fiasco’

2013-07-07 15:26:28 WATERGRAAFSMEER - Luchtfoto van Fyra treinstellen op een rangeerterrein in Watergraafsmeer. ANP KOEN VAN WEEL Foto ANP

Een volledig verstoorde relatie tussen opeenvolgende NS-directies en topambtenaren van het ministerie van Verkeer en Waterstaat is de belangrijkste oorzaak van het debacle met de hogesnelheidstrein Fyra. Wantrouwen en koppigheid aan beide zijden stonden goede afspraken, en het corrigeren van slechte afspraken, in de weg.

Dat concluderen Marcel van Silfhout en Andries van den Berg in hun boek De Ontsporing, dat woensdag wordt gepresenteerd. De auteurs baseren zich op gesprekken met ruim veertig betrokkenen.

Herhaaldelijke botsingen

Boven alle incidenten zweeft de ideologische tegenstelling: de politiek wil marktwerking, NS niet. Vanaf midden jaren 90, vanaf de verzelfstandiging van NS en het aantreden van Paars I, botsen de partijen steeds vaker. Bijvoorbeeld over ‘de leugen van Jorritsma’, die na haar werd herhaald door Netelenbos: openbare aanbesteding van de HSL-Zuid zou verplicht zijn gesteld door Brussel. Dat bleek onjuist.

De Europese aanbesteding liep mis omdat NS een absurd hoog bedrag bood voor de concessie: 178 miljoen euro per jaar (later 148 miljoen, nog steeds veel te hoog). NS dacht over die prijs nog wel te kunnen onderhandelen, maar het ministerie weigerde. Een realistische exploitatie verdween daarmee uit zicht.

Ambtenaren en bewindslieden ergerden zich aan vermeende arrogantie van NS, die zich bleef opstellen als staatsmonopolist. Bij NS leefde de indruk dat het ministerie slechts geïnteresseerd was in een maximale opbrengst van de aanbesteding, niet in het maatschappelijk belang.

Overigens loopt de parlementaire enquête naar de Fyra vertraging op. Gepland was om deze week te beginnen met de openbare verhoren. De commissie is echter nog bezig met de besloten voorgesprekken. De openbare verhoren beginnen nu naar verwachting in maart.

Lees ook:
De Nederlandse staat heeft welbewust grote financiële risico’s genomen met de hogesnelheidslijn.
- Lees hier de reconstructie van NRC uit 2011.
- De Fyra vertrekt naar Italië, wat heeft de mislukte flitstrein gekost?