Viva forever

Foute.man: „Ik zit met een flink probleem... Mijn affaire, die zwanger was van haar eigen man heeft een miskraam gehad. Dit is natuurlijk een hel voor haar, en dit moet ze verwerken met haar gezin. Maar het voelde een beetje alsof ze mijn kind bij zich droeg. En nu word ik al een paar weken ‘buitengesloten’.”

MrsStanleyWalker: „Oh wauw... Hier ga ik voor zitten. *popcorn pakt*”

GrumpyCat1983: „Dit gaat m niet worden he.... een vrouw die klaar is met haar vent laat zich niet door hem bezwangeren.”

Nouschi: „Wist ze zeker dat het van haar man was?”

RianneRianne: „Sjiek zeg, zwanger en al neuken met een ander. (Die zich dat kind ook maar meteen half toe-eigent.)”

Bedenk een vraag. Nee, niet over quantummechanica of het einde der tijden, maar een vraag uit het leven van hier en nu. Hoe maak ik Cup-a-Soup zonder klontjes, bijvoorbeeld. Welke elektrische eeltverwijderaar moet ik kopen? Mijn buurvrouw is zo luidruchtig ’s nachts, wat moet ik doen?

Tik je vraag in op Google. Wedden dat het Vivaforum in de eerste tien hits opduikt?

Het Vivaforum: gemakkelijk terzijde te schuiven als onnozele vrouwenklets op het web. Maar de cijfers spreken dat tegen. Anderhalf miljoen unieke bezoekers per maand. 200.000 geregistreerde gebruikers. Maandelijks gemiddeld 3.000 nieuwe topics en 160.000 reacties. Een klassiek bulletin board dat al vijftien jaar alle veranderingen op het web heeft doorstaan. En met al z’n advertenties en betaalde topics lucratief, zegt Vivianne Bendermacher, hoofdredacteur van het bijbehorende vrouwenblad op het hoofdkantoor van uitgever Sanoma.

Het Vivaforum is het enige in z’n soort, Libelle, Linda of Margriet hebben een klein, of geen forum. Geen online plek in Nederland waar zo veel vrouwen al zo lang zo veel tijd met elkaar doorbrengen.

Hier komen vrouwen die in paniek raken als de site een paar uur uit de lucht is en dan hatemails naar de moderator sturen. Hier komen vrouwen die steun zoeken in de laatste weken van hun leven. Vrouwen die altijd wel willen praten over spinazie, kattenharen, narcistische exen, uit de hand gelopen echtscheidingen. Bekende Nederlanders die anoniem problemen bespreken. Vrouwen die niets liever doen dan nieuwkomers – „het verse vlees” – afbekken. Vrouwen, en een enkele man, die zestig berichten per etmaal posten en dag en nacht hun leven om het forum heen vouwen, jarenlang.

Wie zijn ze? Wat zoeken ze?

Preety: „Mijn vriend had een irritatie (volgens hem) maar het leek op een zuigzoen. Het was niet echt opgezet. Hij had er wel een dag van te voren een koude doek op gelegd. Nu vraag ik me af of er een irritatie bestaat die op een zuigzoen lijkt. Ow en het was in z’n nek...”

Storahuntur: „Heb je mss foto?”

Sinnombre: „Eigenlijk wil je een topic openen met de vraag of hij vreemdgaat?”

Guerlain: „Ik zou gewoon zijn telefoon stiekem checken.”

De meesten reageren niet, als we hun rechtstreeks vragen stellen. Een enkeling antwoordt wel, maar heel terughoudend.

„Daar werk ik liever niet aan mee.”

„Fakemailtje dus. Leuk geprobeerd.”

„Tot vrijdag ben ik niet in staat anoniem te bellen. Mijn privacy is me erg dierbaar.” Een jonge moeder (34) van twee uit Utrecht wil wel praten, „maar niet met mijn Vivanaam, dan ben ik de dag na dat artikel persona non grata op het forum”.

Jonge_moeder, zo noemen we haar, werd tijdens haar studie overspannen. Ze belandde op het Vivaforum en stelde een vraag over burn-outs. De reacties rolden binnen. Iedere dag kijkt ze nu even, met de laptop voor de tv. „Dan scroll ik de topics door, van vetvlekken op een witte blouse tot mijn man gaat vreemd.”

Het Vivaforum is verdeeld in onderwerpen, de pijlers. Relaties, lijf & lijn, geld & recht, kinderen, eten, psyche, seks, zwanger. En de pijler actueel, maar daar gaat het er hard aan toe over Wilders en Zwarte Piet. De gebruikers – 70 procent vrouw, middelbaar tot hoogopgeleid, en, gezien de inlogpiek na kinderbedtijd, vooral werkende ouder – kunnen in elke pijler een topic openen of reageren op vragen.

Gaandeweg vinden de meesten een vaste plek in één van de pijlers. Je hebt het kattenhoekje, de ‘prikbitches’ – de vrouwen in een vruchtbaarheidsbehandeling. Er zijn de ‘brandertjes’ die prangende vragen stellen aan het andere geslacht, de kinderhaters, de borstvoedingsmaffia, de lijnende vrouwen die elke maandag hun BMI posten (25 kilo afvallen – deel 3), de mensen die hun seksleven etaleren (seksklets deel 55). En tussendoor struinen de trollen, de onruststokers als Claudio die links en rechts dierenpornoplaatjes posten.

Jonge_moeder begon in de pijler psyche, nu post ze vaak in kinderen. „Als ik wat wil weten over sinterklaascadeautjes of een parkeerplek in Amsterdam-Zuid.”

Dat kun je toch allemaal ook googlen?

Kan. Maar op Viva krijg je meer dan een feitelijk antwoord op je vraag. Je krijgt er ervaringen bij, lang uitgeschreven, in correct Nederlands, van gelijkgestemden.

Ervaring is de benzine in de motor van het forum. Ervaringen zijn verslavend; op het forum kun je lekker meegluren. Jonge_moeder: „Het is een beetje voyeuristisch.” Ervaringen zijn geruststellend. „Jouw situatie valt wel mee vergeleken bij die van de ander.” Ervaringen voelen betrouwbaar. Jonge_moeder gaat liever af op wat haar medeforummers haar vertellen, dan wat op de site van de gemeente staat. En ervaringen geven status. Hoe meer je deelt, hoe meer aandacht je krijgt.

En hoe heftiger die verhalen, hoe sneller dat gaat. Ja, Eenzamehans die zich in augustus afvraagt of hij de verwarming al aan moet zetten, krijgt 275 reacties. Maar Lamaatje met Waarschijnlijk longkanker deel 2 kreeg er duizenden. En postuum nog steeds, dankzij ‘Lamazoon’ die het topic levend houdt. Jonge_moeder: „Op het forum kun je ieder moment de diepte in. Ik kan er alles kwijt. Maar het is ook wel dubbel. Zo’n verhaal van een ziek kind, daar heb ik wel last van.”

Queenfan25: „Mijn dochter ging maandag naar bed zonder klachten en werd dinsdags mank wakker, ik dacht oh die is gisteren gevallen of zo... Zondag werd het strompelen erger. Simpele dingen zoals traplopen en zelf naar de wc gaan deed/kon ze niet meer. Ze werd steeds suffer/apathisch en trilde soms ook ongecontroleerd met haar arm. ’s Avonds werd ze wakker uit haar slaap, ze knipte haar licht aan en het bleef stil boven, man en ik naar boven .... stond ze daar als een meisje uit een horrorfilm achter de deur in een hoekje, half van de wereld... Vanmiddag gaan we naar de kinderarts.”

We posten zelf een bericht op het forum. Wat moeten we opschrijven in ons artikel? Na vijf minuten is het bericht van de site gehaald, mediaverzoeken zijn tegen de huisregels. We krijgen een ban, mogen er niet meer op.

We zijn verraden aan de moderatoren door de vaste bezoekers van het forum. Het Vivaforum kent veel passanten, maar wordt bewoond door tweeduizend mensen die er elke dag opzitten, 150 van hen vrijwel fulltime. Deze vaste bezoekers maken de dienst uit, klagen ze over elkaar. Zij sturen de gesprekken, jagen nieuwkomers die tegen de heersende moraal ingaan weg. Komen in opstand tegen de moderatoren als ze geband worden, zo intimiderend dat sommigen overspannen raakten.

Het was ‘ikbenikenbenertrotsop’ die ons verklikte. Ikbenik, die nu geen baan heeft, was al een paar jaar actief toen haar man leukemie kreeg, waaraan hij overleed. Ze hield met zijn instemming het forum op de hoogte. Eén topic kreeg zesduizend reacties. Ikbenik: „Als ik om drie uur ’s nachts alleen uit de Daniel den Hoedkliniek kwam, was er altijd wel iemand wakker.” Een forumster nam haar hond in huis, anderen zamelden honderden euro’s in zodat ze in het familiehuis naast het ziekenhuis kon slapen.

Maar door de jaren heen werd ikbenik herkenbaarder voor de buitenwereld. „Als je me ‘loept’, mijn geschiedenis op het forum natrekt, zie je heel veel info.” Haar tante had haar gevonden, ze zei: „Ik lees je dagboek mee op Viva!” Nu doet ikbenik aan dubbelnicken: soms post ze onder haar tweede naam, die ook voor medeforummers onherkenbaar is. „Als ik een vraag over seks heb, of gezondheid.”

Het is een bizarre paradox. Om toe te treden tot de vaste bewoners – iemand die status heeft, reacties krijgt, bekend is – moet je ervaringen delen. Véél ervaringen, persoonlijke ervaringen. Het is de anonimiteit op het forum die dat mogelijk maakt. Maar wie jaren achter elkaar naamloze snippers van zichzelf deelt, krijgt onherroepelijk een herkenbaar gezicht.

els11081978: Hallo, ik ben nu reeds 2 jaar in relatie met een heel knappe man, ziet er zo verzorgd en goed uit... maar vanbinnen is het een ramp. Ik kan er niet omheen, mijn partner heeft borderline. Hij heeft nog twee kids uit een vorige relatie (twee keer getrouwd geweest en heeft nog een buitenechtelijk kind dat hij nooit heeft gezien, alarmbellen). Toen we drie jaar samen waren ben ik onverwacht zwanger geworden. Ik moest en zou het kind aborteren......”

Matroesjka: „Lekker voor je dochter dat haar moeder zo’n figuur uitkiest. Dump.”

Diamond-gloss: „Weg met die mafklapper en laat etiketjes plakken aan dr. Phil over.”

Lotte, de community manager van het Vivaforum, wijst ons erop dat er een topic is geopend over ons, PB van de NRC. Wie is er al benaderd door NRC willen forummers weten. Al gauw doen fakemailtjes de ronde waarin wij sommigen met „zure Vivagleuven” zouden hebben aangesproken. We worden bij naam genoemd.

Een vrouw van in de veertig met een goede baan meldt zich. „Su-per verslavend”, vindt ze het Vivaforum. Ze is er niet meer zo actief als vroeger, uit noodzaak. „Ik zat soms tot drie uur ’s middags in m’n badjas achter de computer.”

Ze raakte verzeild op het forum uit verveling. Ze zocht er aandacht, zegt ze, positief of negatief. „Ik zat daar uit geldingsdrang, ik gaf op alles commentaar. Het was me om het even waarover.”

Ook Eleonora, 46, al tien jaar heavy user, liet zich meeslepen. Vroeger zat ze vrijwel permanent online, nu post ze „nog maar” één tot twee keer per dag. Eleonora werd een paar keer achter elkaar tot ‘forummer van de maand’ gekozen. „Een hysterische tijd, ik ging er helemaal in op. Het is natuurlijk fijn daar populair te zijn.”

Maar de populariteit keerde zich tegen haar. „Ik had het imago heel aardig te zijn. Veel mensen wilden daarom close worden en stuurden berichtjes. Maar ik kon niet met iedereen vrienden zijn.”

Sommige medeforummers waren teleurgesteld en gingen onaardig doen. Eleonora voelde zich achtervolgd op het forum. „Alles wat ik zei, in elk topic, werd betwijfeld en gewogen. Het was echt heel benauwend.” Ze werd er verdrietig van, maar toch sloot ze nooit haar account af. „Ik voel me nog steeds betrokken.”

Zo gunstig als de reputatie van Eleonora is, zo berucht is die van de vrouw van in de veertig. Laten we de naam op het kantoor van Sanoma vallen, dan weet de community manager meteen over wie het gaat, en wie er zenuwachtig van haar worden.

„Het forum nodigt niet uit je redelijke zachte zelf te zijn”, zegt de vrouw. „Ik heb over alles een mening. Maar zo schaamteloos als op Viva kan het nergens.”

Het liep uit de hand. Mensen reageerden steeds negatiever op haar komst in een topic, merkte de vrouw. Ze voelde zich door een vaste kern bezoekers, „het groepje”, weggepest. Er werd geklikt bij de moderatoren, er werden bans uitgedeeld. Er gingen mails heen en weer met verhalen over andere forummers. Toen er ruzie kwam over het delen van échte namen en foto’s van forummers en hun kinderen – een absolute doodzonde – grepen de moderatoren uiteindelijk in.

Het Vivaforum is geen Facebook of LinkedIn, diensten van nu die eisen dat je met je echte naam inlogt. Dat is de trend op internet. Real name policies voorkomen scheldpartijen en doodsbedreigingen, en adverteerders vinden het ook wel fijn om te weten wie ze voor zich hebben.

Maar voor het Vivaforum geldt dat niet, weet community manager Lotte. Na zo veel jaar intieme ervaringen verzamelen kan het forum niet meer zonder anonimiteit. Lotte weet van iemand die haar baan verloor na een scheldpartij op het forum. De vrouw werd herkend door een collega.

Zelf kent ze van veel forummers wel de echte namen, door hun e-mailadressen. „Ik zou, in theorie, in een straal van 5 kilometer rond mijn huis bij iemand kunnen aanbellen, en zeggen: jouw vrouw gaat al jaren vreemd.” Nee, natuurlijk doet ze dat niet, het is juist haar werk om de privacy te bewaken.

Lotte wil zelf haar achternaam ook liever niet in de krant – „ik wil het mensen niet makkelijk maken me te vinden”. Modereren is gevoelig werk. Ze volgt twee voorgangers op die overspannen raakten. Eerder al waren de vrijwilligers, de ‘angels’, opgestapt na ruzies en stalking.

Lotte heeft vijf betaalde moderatoren in dienst. Het is hun taak, naast sfeer bewaken, de echte wereld en de Vivawereld gescheiden te houden. Als mensen te veel blootgeven, stuurt Lotte een bericht. Namen van kinderen haalt ze weg. Slechts één keer belde ze de politie, toen het uit de hand leek te lopen met een jonge forumster met een eetstoornis. Na de dood van een bekende forummer stuurde Lotte een condoleancemail, maar naar de begrafenis ging ze niet.

Sanoma kán de boel omgooien en voor- en achternaam eisen. Dat voorkomt ongetwijfeld een hoop gedoe. Maar Sanoma heeft redenen genoeg om het forum in deze vorm in de lucht te houden. „We hebben goud in handen”, zegt hoofdredacteur Bendermacher. De hoeveelheid topics maakt Viva ultiem vindbaar via Google. Op het forum kan de redactie van Viva verhalen vinden voor het tijdschrift, de advertenties en betaalde topics compenseren deels de krimpende oplage van het blad. Sanoma kan er informatie verzamelen voor adverteerders – allemaal commerciële belangen waar de forummers zich nauwelijks druk om lijken te maken.

Zij maken zich liever druk om elkaar. Ook al kennen ze elkaar niet.

Keausje: „Al een tijdje trippelt er een diertje in mijn huis en dit diertje kennen we alleen van het geluid dat het maakt en verder hebben we geen flauw idee wat het is. Zo nu en dan lijkt het alsof het achter een gordijn naar boven of beneden klautert en laatst verzette een logee haar tas en toen kwam daarachter vandaan een zacht gesis.”

Nachtvlinder1977: „Brrr...ik krijg jeuk van dit topic. TO, weet je al meer?”

Keausje: „Het zit nu achter mijn verwarming en ik zit met ingehouden adem op de bank. Zonet meende ik een piep te horen.”